Kennisdossier Rechtsherstel box 3

1. Inleiding

De belastingheffing in box 3, gericht op het belasten van vermogensrendement, heeft de afgelopen jaren aanzienlijke veranderingen ondergaan. Deze veranderingen zijn het gevolg van juridische ontwikkelingen, waaronder arresten van de Hoge Raad, die hebben geleid tot een herziening van de manier waarop het rendement op vermogen wordt berekend en belast. Dit document biedt een uitgebreide uitleg over de achtergrond, de juridische implicaties, en de praktische gevolgen van deze wijzigingen voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners.

In dit dossier worden de volgende onderwerpen behandeld:

• Hoofdstuk 2: Achtergrond en Juridische Ontwikkelingen
  Hierin wordt ingegaan op de arresten van de Hoge Raad die hebben geleid tot de herziening van de box 3-heffing. Daarnaast wordt besproken hoe de Belastingdienst heeft gereageerd op deze arresten en welke stappen zijn genomen om rechtsherstel te bieden aan belastingplichtigen.
• Hoofdstuk 3: Stand van zaken en Planning
  Dit hoofdstuk behandelt de voortgang van de herstelmaatregelen, de implementatie van de nieuwe regels, en de planning voor de invoering van het nieuwe belastingstelsel in box 3. Hierbij wordt ook ingegaan op het nieuwe Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR)-formulier en de fasering van de invoering daarvan.
• Hoofdstuk 4: Vaktechnische Update
  In dit hoofdstuk worden de juridische en fiscale implicaties van de nieuwe regels verder uitgediept. Hierbij wordt onder andere ingegaan op de berekening van het werkelijke rendement, de waardering van onroerend goed, en de tegenbewijsregeling die belastingplichtigen in staat stelt om aan te tonen dat hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.
• Hoofdstuk 5: Het OWR-formulier
  Dit hoofdstuk biedt een gedetailleerde uitleg over het Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR)-formulier, inclusief de opzet, structuur, en instructies voor het invullen. Daarnaast wordt besproken hoe verschillende soorten vermogensbestanddelen, zoals banktegoeden, aandelen, onroerend goed en schulden, moeten worden gerapporteerd.
• Hoofdstuk 6: Veelgestelde Vragen en Antwoorden
  Hier worden veelgestelde vragen over de toepassing van het werkelijke rendement, de invloed van koersschommelingen, en de waardering van activa beantwoord. Ook wordt uitgelegd wanneer een belastingplichtige in aanmerking komt voor rechtsherstel en hoe rente, investeringskosten en ongerealiseerde rendementen worden behandeld.
• Hoofdstuk 7: Afsluiting
  Dit hoofdstuk vat de belangrijkste punten samen en biedt een overzicht van de volgende stappen voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners.

• Dit dossier beoogt een duidelijk en uitgebreid overzicht te bieden van de recente ontwikkelingen in de box 3-heffing en de gevolgen daarvan voor belastingplichtigen. Het is bedoeld om belastingplichtigen en hun adviseurs te ondersteunen bij het nemen van de juiste stappen in het rechtsherstelproces, waaronder het invullen van het OWR-formulier.

2. Achtergrond en Juridische Ontwikkelingen – Uitwerking van de Eerste Bulletpoint.

2.1 De arresten van de Hoge Raad over Box 3 en hun impact

Op 24 december 2021 heeft de Hoge Raad een belangrijk arrest gewezen over de belastingheffing in box 3 (de vermogensrendementsheffing). In dit arrest werd geoordeeld dat de manier waarop de Belastingdienst het box 3-inkomen berekende in de periode 2017 tot en met 2020 niet in overeenstemming was met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Dit arrest had grote gevolgen voor de belastingheffing en leidde tot een verplichting van de overheid om belastingplichtigen rechtsherstel te bieden.

2.1.1 Waarom was de box 3-heffing in strijd met het EVRM?

De oude box 3-heffing (voor 2021) werkte met een forfaitair systeem. Dit betekende dat de belastingdienst niet keek naar het daadwerkelijke rendement dat belastingplichtigen haalden op hun vermogen, maar werkte met een fictief rendement. De belasting werd berekend op basis van de volgende aannames:

• Dat spaargeld en beleggingen een bepaald gemiddeld rendement zouden opleveren.
• Dat een groter vermogen automatisch een hoger rendement had.

De Hoge Raad oordeelde dat dit systeem in veel gevallen niet overeenkwam met de realiteit. Bijvoorbeeld:

• Mensen met veel spaargeld kregen nauwelijks rente op hun spaargeld, maar moesten wel belasting betalen over een fictief rendement van enkele procenten.
• Mensen met beleggingen die verlies maakten, moesten toch belasting betalen over een verondersteld positief rendement.

Dit werd als disproportioneel beoordeeld en in strijd met het recht op eigendom (artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM).

2.1.2 Rechtsherstel na het arrest van de Hoge Raad

Na dit arrest moest de Belastingdienst een oplossing bedenken om belastingplichtigen rechtsherstel te bieden. Dit gebeurde in meerdere stappen:

1. Wet rechtsherstel box 3 (2022)
   
   • Als reactie op het arrest werd in 2022 een tijdelijke herstelregeling ingevoerd, waarbij belastingplichtigen alsnog een lagere belastingaanslag konden krijgen als hun werkelijk behaalde rendement lager was dan het forfaitair bepaalde rendement.
   • Dit gold voor de belastingjaren 2017 t/m 2020 en werd automatisch toegepast op belastingplichtigen die bezwaar hadden gemaakt.
2. Overbruggingswet box 3 (2023-2025)
   
   • Voor de belastingjaren 2023 t/m 2025 werd een nieuwe, aangepaste regeling ingevoerd.
   • Dit systeem werkte nog steeds met forfaits, maar hield meer rekening met de werkelijke verdeling van spaargeld en beleggingen.
   • Spaargeld werd lager belast en beleggingen werden hoger belast, om beter aan te sluiten bij de realiteit.
3. De tegenbewijsregeling box 3 (2025 en verder)
   
   • Op basis van nieuwe arresten van de Hoge Raad in 2024 werd bepaald dat belastingplichtigen een mogelijkheid moeten krijgen om aan te tonen dat hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.
   • Dit wordt de “tegenbewijsregeling”, waarbij belastingplichtigen door middel van een speciaal formulier (OWR) hun werkelijke rendement kunnen opgeven en een belastingvermindering kunnen krijgen als hun rendement lager was dan het forfaitaire tarief.

2.1.3 Gevolgen voor belastingplichtigen

Door de uitspraken van de Hoge Raad en de invoering van het rechtsherstel ontstonden verschillende situaties:

• Mensen die alleen spaargeld hadden, kregen automatisch rechtsherstel, omdat hun belastingaanslag werd aangepast aan het werkelijke rendement (wat lager was dan het oude forfait).
• Mensen met beleggingen of ander vermogen, moesten mogelijk zelf actie ondernemen om aan te tonen dat hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement.
• Mensen die geen bezwaar hadden gemaakt tegen hun aanslagen vóór 2020, vielen mogelijk buiten het rechtsherstel, tenzij zij alsnog in aanmerking kwamen via de massaal bezwaar plus-procedure.

2.1.4 Het effect op lopende belastingzaken

• Bezwaarprocedures werden tijdelijk aangehouden: In april 2023 werd besloten om lopende bezwaren en aanslagen niet definitief vast te stellen, in afwachting van nieuwe arresten van de Hoge Raad.
• Vanaf augustus 2024 kregen bepaalde belastingplichtigen een voorlopige aanslag op basis van het oude systeem, omdat de belastingdienst de definitieve aanslagen moest opleggen voordat de verjaringstermijn verliep.
• Vanaf oktober 2024 ontvingen alle belastingplichtigen die in aanmerking kwamen voor rechtsherstel een brief met uitleg over hun situatie en de mogelijkheid om alsnog bezwaar te maken.

2.2 Reactie van de Belastingdienst op de arresten van de Hoge Raad en het proces van rechtsherstel

Na het arrest van de Hoge Raad op 24 december 2021, waarin werd vastgesteld dat de oude box 3-heffing in strijd was met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), moest de Belastingdienst een manier vinden om belastingplichtigen te compenseren en een nieuw systeem te ontwikkelen. Dit proces verliep in meerdere fasen en omvatte zowel tijdelijke als structurele oplossingen.

2.2.1 Eerste Reactie: Tijdelijk Rechtsherstel via de Wet rechtsherstel box 3 (2022)

Om te voldoen aan de uitspraak van de Hoge Raad, introduceerde de overheid een tijdelijke herstelregeling die bekend staat als de Wet rechtsherstel box 3. Dit wetsvoorstel werd ingevoerd in 2022 en had betrekking op belastingjaren 2017 t/m 2020.

Belangrijkste punten van het rechtsherstel

• Wie kreeg automatisch rechtsherstel?
  • Mensen die tijdig bezwaar hadden gemaakt tegen hun box 3-heffing kregen automatisch rechtsherstel.
  • Dit betekende dat hun belastingaanslagen werden herzien op basis van een aangepast forfaitair systeem waarin onderscheid werd gemaakt tussen spaargeld, schulden en beleggingen.
• Wie moest zelf actie ondernemen?
  • Mensen die geen bezwaar hadden gemaakt, konden zelf een verzoek indienen om alsnog rechtsherstel te krijgen.
  • Dit moest binnen de wettelijke termijnen (5 jaar na het belastingjaar).
• Nieuwe berekening van box 3
  • In plaats van het oude forfaitaire systeem (dat uitging van een vast rendement voor alle vermogensbestanddelen), werd nu onderscheid gemaakt tussen: 
    1. Spaargeld – werd belast op basis van werkelijk behaalde spaarrente, wat aanzienlijk lager lag dan het oude forfait.
    2. Beleggingen en overig vermogen – bleef grotendeels forfaitair belast, maar met een iets realistischer rendementspercentage.
    3. Schulden – werden meegenomen met een forfaitaire renteaftrek.
• Beperkingen van het tijdelijke rechtsherstel
  • Dit systeem was nog steeds niet perfect, omdat het geen volledig werkelijk rendement berekende.
  • Hierdoor werd dit rechtsherstel later opnieuw ter discussie gesteld, wat leidde tot nieuwe arresten van de Hoge Raad in 2024.

2.2.2 Overbruggingswet Box 3 (2023-2025)

Omdat het systeem voor box 3-heffing structureel moest worden aangepast, werd een overgangsregeling ingevoerd voor de belastingjaren 2023 t/m 2025.

• Dit werd bekend als de Overbruggingswet box 3 en volgde dezelfde opzet als de Wet rechtsherstel box 3, waarbij:
  • Spaargeld werd belast tegen een lager rendement (op basis van werkelijke spaarrente).
  • Beleggingen en overige bezittingen bleven forfaitair belast.
• De Belastingdienst paste dit nieuwe systeem automatisch toe bij het opleggen van aanslagen.
• Dit werd gezien als een tijdelijke oplossing, omdat belastingplichtigen nog steeds bezwaar konden maken als hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement.

2.2.3 Extra juridische complicaties en opschorting van aanslagen (2023-2024)

Omdat er nog veel juridische onzekerheid was over hoe box 3-herstel definitief moest worden uitgevoerd, besloot de Belastingdienst in april 2023 om:

• Het definitief opleggen van aanslagen voor box 3 tijdelijk stop te zetten.
• Bezwaarprocedures aan te houden, in afwachting van nieuwe arresten van de Hoge Raad.

Dit gold met name voor belastingplichtigen waarvan het box 3-inkomen bestond uit meer dan alleen spaargeld.

Waarom deze opschorting?

• Er waren nog lopende rechtszaken waarin belastingplichtigen argumenteerden dat hun werkelijke rendement lager was dan het nieuwe forfaitaire tarief.
• De Hoge Raad moest zich nog uitspreken over belangrijke vragen, zoals: 
  • Hoe moest het werkelijke rendement worden berekend?
  • Moesten ongerealiseerde waardestijgingen (bijvoorbeeld de waardestijging van onroerend goed) worden meegerekend?

In juni en augustus 2024 wees de Hoge Raad nieuwe arresten waarin werd vastgesteld dat:

• Het werkelijke rendement bepalend moest zijn voor de belastingheffing in box 3.
• Ongerealiseerde waardestijgingen ook meetelden in het werkelijk rendement.

Dit betekende dat de Belastingdienst opnieuw moest herzien hoe box 3 werd berekend.

2.2.4 Introductie van de Tegenbewijsregeling (2025 en verder)

Op basis van de nieuwe arresten werd besloten om een structurele oplossing te introduceren: de Tegenbewijsregeling box 3.

• Dit systeem geeft belastingplichtigen de mogelijkheid om zelf aan te tonen dat hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement.
• Dit gebeurt via het nieuwe OWR-formulier (Opgaaf Werkelijk Rendement).
• Vanaf juli 2025 wordt dit formulier beschikbaar gesteld voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners.

Hoe werkt de tegenbewijsregeling?

• Belastingplichtigen kunnen hun werkelijke rendement berekenen door:
  • Werkelijke spaarrente op te geven.
  • Werkelijk ontvangen dividenden, huurinkomsten, en rente te registreren.
  • Ongerealiseerde winsten of verliezen van beleggingen en onroerend goed mee te nemen.
• De belastingaanslag wordt aangepast als het werkelijk rendement lager is dan het forfaitaire tarief.
• Als het werkelijk rendement hoger is dan het forfaitaire rendement, blijft de belastingaanslag gebaseerd op het forfaitaire systeem.

2.2.5 Communicatie en brieven aan belastingplichtigen (2024-2025)

Vanaf oktober 2024 begon de Belastingdienst met het versturen van brieven aan belastingplichtigen waarin werd uitgelegd:

• Of ze in aanmerking komen voor rechtsherstel.
• Hoe ze het OWR-formulier kunnen invullen.
• Wat de deadlines zijn voor bezwaar en correcties.

Daarnaast worden aanslagen opgelegd voor 2021 en 2022, maar met de mogelijkheid om later rechtsherstel te claimen via het OWR-formulier.

Tijdlijnen voor implementatie

Conclusie

De Belastingdienst heeft na het arrest van de Hoge Raad in 2021 een stapsgewijze aanpak gevolgd om belastingplichtigen rechtsherstel te bieden:

1. Tijdelijk rechtsherstel via een aangepast forfaitair systeem.
2. Een overbruggingswet voor 2023-2025.
3. Opschorting van aanslagen in afwachting van nieuwe arresten.
4. De introductie van de Tegenbewijsregeling in 2025, waarmee belastingplichtigen kunnen aantonen dat hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire tarief.

2.3 Hoe belastingplichtigen bezwaar hebben gemaakt en hoe de behandeling van bezwaarschriften tijdelijk werd opgeschort

Na de arresten van de Hoge Raad over de box 3-heffing (met name op 24 december 2021 en latere uitspraken in 2024), kregen belastingplichtigen de mogelijkheid om bezwaar te maken of een verzoek tot vermindering van hun belastingaanslag in te dienen. Dit proces verliep in meerdere fasen en leidde ertoe dat de Belastingdienst tijdelijk de behandeling van bepaalde bezwaarschriften en aanslagen opschortte.

2.3.1 Massaal bezwaarprocedure en eerste bezwaarschriften (2017-2021)

Al vóór het belangrijke arrest van de Hoge Raad in december 2021 was er een massaal bezwaarprocedure gestart tegen de box 3-heffing, met name voor de belastingjaren 2017 tot en met 2020.

Wat hield deze massaal bezwaarprocedure in?

• Belastingplichtigen die het niet eens waren met de berekening van hun box 3-inkomen konden bezwaar maken tegen hun aanslagen.
• Omdat er duizenden bezwaren binnenkwamen, werd besloten om een massaal bezwaarprocedure op te starten, zodat de uitkomst van een klein aantal geselecteerde zaken bepalend zou zijn voor alle belastingplichtigen die bezwaar hadden gemaakt.
• Dit betekende dat niet iedereen apart een juridische procedure hoefde te starten, maar dat men kon wachten op een algemene uitspraak.

2.3.2 Uitspraak Hoge Raad in 2021 en gevolgen voor bezwaarschriften

Op 24 december 2021 kwam de Hoge Raad met de uitspraak dat de box 3-heffing in strijd was met het EVRM en dat belastingplichtigen recht hadden op rechtsherstel.

Dit had twee belangrijke gevolgen:

1. Mensen die tijdig bezwaar hadden gemaakt, kregen automatisch rechtsherstel.
2. Mensen die geen bezwaar hadden gemaakt, moesten zelf een verzoek indienen om alsnog compensatie te krijgen.

De Belastingdienst startte met het herzien van deze aanslagen en pasten het forfaitaire herstelmodel toe, waarbij belasting werd berekend op basis van categorieën vermogen (spaargeld, beleggingen en schulden).

Echter, veel belastingplichtigen waren het niet eens met deze vorm van herstel en gingen opnieuw in bezwaar, omdat hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitair berekende rendement.

2.3.3 Opschorting van bezwaarschriften en aanslagen (2023-2024)

Omdat er veel juridische onzekerheid was over de exacte toepassing van de arresten van de Hoge Raad, besloot de Belastingdienst om:

Definitieve aanslagen voor box 3 tijdelijk niet op te leggen.
De behandeling van lopende bezwaarschriften aan te houden.
De uitspraken van nieuwe rechtszaken af te wachten voordat verdere acties werden ondernomen.

Welke belastingplichtigen werden getroffen door de opschorting?

• Iedereen die bezwaar had gemaakt en beleggingen of ander vermogen had naast spaargeld.
• Mensen waarvan de box 3-heffing bestond uit een combinatie van verschillende vermogensbestanddelen.
• Fiscaal dienstverleners die namens hun klanten een formeel verzoek tot vermindering hadden ingediend.

Waarom werden aanslagen opgeschort?

1. Er was nog geen definitieve uitspraak over wat precies onder “werkelijk rendement” moest worden verstaan.
2. Nieuwe rechtszaken liepen nog bij verschillende rechtbanken en de Belastingdienst wilde afwachten hoe de rechtspraak zich verder zou ontwikkelen.
3. Er werd gewerkt aan nieuwe wetgeving die een structurele oplossing zou bieden (de wet Tegenbewijsregeling Box 3, die in 2025 ingaat).

Vanaf april 2023 werden dus veel aanslagen en bezwaarschriften “on hold” gezet, terwijl de Belastingdienst zich voorbereidde op een nieuwe manier van belastingheffing in box 3.

2.3.4 Wat gebeurde er na de arresten van de Hoge Raad in 2024?

In juni, augustus en december 2024 oordeelde de Hoge Raad opnieuw over box 3. Belangrijke punten uit deze arresten waren:

Werkelijk rendement moest de basis zijn voor belastingheffing in box 3.
Zowel gerealiseerde als ongerealiseerde waardeveranderingen moesten worden meegenomen.
Het rechtsherstel dat eerder werd geboden (met aangepaste forfaitaire percentages) was onvoldoende.

Gevolgen van deze arresten

Na deze nieuwe arresten besloot de Belastingdienst om:

• De verwerking van aangehouden bezwaarschriften opnieuw op te starten, met inachtneming van de nieuwe regels.
• Een nieuw formulier (OWR – Opgaaf Werkelijk Rendement) te ontwikkelen waarmee belastingplichtigen zelf konden aantonen dat hun rendement lager was dan het forfaitaire tarief.
• Nieuwe brieven te sturen aan belastingplichtigen om hen te informeren over hun rechten en de nieuwe bezwaarprocedures.

2.3.5 Hoe konden belastingplichtigen bezwaar maken of vermindering aanvragen?

Afhankelijk van de situatie konden belastingplichtigen op verschillende manieren actie ondernemen:

1. Bezwaarschrift indienen tegen een definitieve aanslag

• Als een belastingplichtige een definitieve aanslag ontving en het niet eens was met de box 3-heffing, kon hij binnen 6 weken bezwaar maken.
• Dit bezwaar moest onderbouwd worden met bewijs (bijvoorbeeld financiële overzichten van werkelijke rendementen).

1. OWR-formulier (Opgaaf Werkelijk Rendement) invullen

• Als alternatief kon men vanaf juli 2025 het OWR-formulier gebruiken om de aanslag te corrigeren.
• Dit formulier moest worden ingediend binnen 12 weken voor particulieren en 26 weken voor fiscaal dienstverleners.

1. Verzoek tot vermindering van de aanslag

• Als iemand de termijn voor bezwaar had gemist, kon hij nog een verzoek tot vermindering indienen binnen 5 jaar na het belastingjaar.
• Dit gold bijvoorbeeld voor de belastingjaren 2020 en later (2019 en eerder konden niet meer worden gecorrigeerd als er geen bezwaar was gemaakt).

2.3.6 Nieuwe aanslagen en brieven aan belastingplichtigen (2024-2025)

Om de achterstand weg te werken, begon de Belastingdienst in 2024 met het versturen van nieuwe aanslagen en brieven:

De brieven bevatten onder andere:
Informatie over hoe belastingplichtigen hun werkelijke rendement kunnen bewijzen.
Uitleg over het OWR-formulier en hoe men dit moet invullen.
Instructies voor fiscaal dienstverleners over de nieuwe wetgeving en procedures.

Conclusie

1. Veel belastingplichtigen maakten bezwaar tegen de box 3-heffing, vooral na het arrest van de Hoge Raad in 2021.
2. De Belastingdienst schortte bezwaren en aanslagen tijdelijk op om te wachten op verdere juridische duidelijkheid.
3. Nieuwe arresten in 2024 bepaalden dat belastingplichtigen op basis van werkelijk rendement moesten worden belast.

Vanaf 2025 wordt een structurele oplossing ingevoerd via de Tegenbewijsregeling en het OWR-formulier.

3.1 Uitleg over de voortgang van de herstelmaatregelen en de implementatie van de arresten van de Hoge Raad in 2024

De voortgang van de herstelmaatregelen rondom box 3 is grotendeels bepaald door de arresten van de Hoge Raad in 2024. In deze arresten werd definitief vastgesteld dat de eerdere herstelmaatregelen niet voldoende waren en dat belastingplichtigen de mogelijkheid moeten krijgen om hun werkelijke rendement te bewijzen. Dit betekende dat de Belastingdienst een aantal stappen moest nemen om de wetgeving en uitvoering aan te passen.

3.1.1 De impact van de arresten van de Hoge Raad in 2024

De arresten van de Hoge Raad in juni, augustus en december 2024 zorgden ervoor dat de Belastingdienst de eerdere rechtsherstelmethoden moest herzien.

Belangrijkste uitspraak van de Hoge Raad:

• Het herstel dat was gebaseerd op aangepaste forfaitaire percentages voldeed niet aan de vereisten van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).
• De heffing moest worden gebaseerd op het werkelijk behaalde rendement en niet op een geschat of forfaitair rendement.
• Zowel gerealiseerde als ongerealiseerde waardeveranderingen moeten worden meegenomen bij de berekening van het werkelijke rendement.

Gevolgen voor de Belastingdienst:
Eerdere herstelmaatregelen waren onvoldoende, waardoor de systematiek van box 3 moest worden aangepast.
De invoering van de tegenbewijsregeling werd noodzakelijk, zodat belastingplichtigen kunnen aantonen dat hun rendement lager was dan het forfaitaire tarief.
Nieuwe procedures en een formulier (OWR) moesten worden ontwikkeld, zodat belastingplichtigen eenvoudig hun werkelijke rendement kunnen doorgeven.

3.1.2 De stappen die de Belastingdienst heeft genomen

Om de arresten van de Hoge Raad in 2024 correct te implementeren, heeft de Belastingdienst een aantal herstelmaatregelen doorgevoerd. Deze zijn onder te verdelen in drie belangrijke onderdelen:

1️) Herziening van lopende aanslagen en bezwaarschriften

Wat is er gebeurd?

• In april 2023 werden de lopende bezwaarschriften en aanslagen tijdelijk opgeschort in afwachting van nieuwe uitspraken.
• Nadat de Hoge Raad in 2024 uitspraak had gedaan, werd besloten dat belastingplichtigen de mogelijkheid moeten krijgen om hun werkelijke rendement te bewijzen.
• Dit betekende dat de Belastingdienst opnieuw moest kijken naar lopende bezwaren en eerdere belastingaanslagen.

Acties van de Belastingdienst:
Voor sommige belastingplichtigen werden brieven verstuurd, waarin werd aangegeven dat hun aanslag mogelijk wordt aangepast.
Fiscaal dienstverleners werden geïnformeerd over de nieuwe situatie en hoe zij hun cliënten kunnen helpen.
Voor belastingjaren 2021 en 2022 werden definitieve aanslagen alsnog opgelegd, maar met de mogelijkheid om later correcties aan te vragen via het OWR-formulier.

2️) Invoering van de tegenbewijsregeling

Waarom was dit nodig?

• De Hoge Raad had vastgesteld dat belastingplichtigen niet verplicht mogen worden belast op basis van een forfaitair rendement als hun werkelijke rendement lager was.
• Daarom moest de Belastingdienst een methode ontwikkelen waarmee belastingplichtigen hun werkelijke rendement kunnen bewijzen.

Wat houdt de tegenbewijsregeling in?
Belastingplichtigen mogen zelf aantonen dat hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement.
Dit gebeurt via het OWR-formulier (Opgaaf Werkelijk Rendement), waarin belastingplichtigen alle relevante financiële gegevens kunnen invullen.
Als het werkelijke rendement lager blijkt dan het forfaitaire rendement, wordt de aanslag verlaagd.

3️) Ontwikkeling en planning van het OWR-formulier

Wat is het OWR-formulier?

• Een digitaal formulier waarin belastingplichtigen per vermogensbestanddeel hun werkelijke rendement kunnen opgeven.
• Het wordt gebruikt om de box 3-heffing te corrigeren, zodat belastingplichtigen niet te veel belasting betalen.

Hoe werkt de implementatie?
Juli 2025 – Het OWR-formulier gaat live voor belastingjaren tot en met 2022.
Eind 2025 – Het formulier wordt beschikbaar voor belastingjaren 2023 en 2024.

Hoe verloopt de invoering?
Fiscaal dienstverleners krijgen extra tijd (26 weken) om het formulier in te vullen en in te dienen.
Belastingplichtigen zonder fiscaal adviseur hebben 12 weken de tijd om hun aanvraag in te dienen.
De Belastingdienst controleert en verwerkt de aanvragen automatisch, waardoor bezwaarprocedures grotendeels worden voorkomen.

3.1.3 Hoe verloopt de voortgang van de herstelmaatregelen?

De implementatie van de arresten van de Hoge Raad en de herstelmaatregelen van de Belastingdienst verlopen via een strakke planning.

3.1.4 Verwachtingen voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners

Door de implementatie van de arresten en de herstelmaatregelen kunnen belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners het volgende verwachten:

Voor belastingplichtigen:
Mogelijkheid om via het OWR-formulier hun werkelijke rendement op te geven.
Geen verplichte bezwaarprocedure meer nodig als de aanslag te hoog is.
Duidelijkheid over hoe het werkelijk rendement wordt berekend.

Voor fiscaal dienstverleners:
Extra administratieve handelingen om het werkelijke rendement voor cliënten te berekenen.
Mogelijkheid om namens cliënten het OWR-formulier in te dienen.
Een langere termijn (26 weken) om correcties aan te vragen.

3.1.5 Conclusie: Wat is de huidige stand van zaken?

De arresten van de Hoge Raad in 2024 hebben de Belastingdienst gedwongen om het rechtsherstel in box 3 aan te passen.
De tegenbewijsregeling is geïntroduceerd, zodat belastingplichtigen niet langer verplicht worden belast op basis van een forfaitair rendement.
Het OWR-formulier wordt in 2025 ingevoerd om belastingplichtigen een eenvoudige manier te bieden om hun werkelijke rendement door te geven.
Fiscaal dienstverleners krijgen een langere termijn om het OWR-formulier namens hun cliënten in te vullen en in te dienen.

Met deze nieuwe maatregelen hoopt de Belastingdienst de box 3-heffing eerlijker en beter uitvoerbaar te maken voor zowel belastingplichtigen als fiscaal dienstverleners.

3.2 Werking van het nieuwe formulier “Opgaaf Werkelijk Rendement” (OWR)

Het tweede bulletpoint van onderdeel 3 (Stand van zaken en Planning) gaat over de werking van het nieuwe formulier “Opgaaf Werkelijk Rendement” (OWR). Dit formulier is een belangrijk onderdeel van het rechtsherstel voor box 3 en stelt belastingplichtigen in staat om hun werkelijke rendement door te geven als dit lager is dan het forfaitaire rendement dat door de Belastingdienst wordt gehanteerd.

3.2.1 Doel van het OWR-formulier

De Hoge Raad heeft in 2024 bepaald dat belastingplichtigen niet verplicht mogen worden om belasting te betalen over een fictief rendement als hun werkelijke rendement lager is. Daarom is de tegenbewijsregeling geïntroduceerd, en het OWR-formulier is het middel waarmee belastingplichtigen deze regeling kunnen toepassen.

Waarom is het OWR-formulier nodig?
Het zorgt ervoor dat belastingplichtigen niet te veel belasting betalen als hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.
Het voorkomt dat belastingplichtigen formeel bezwaar moeten maken, omdat correcties via het formulier kunnen worden doorgegeven.
Het biedt een duidelijke en gestructureerde methode om belastingheffing in box 3 eerlijker te maken.

Met het OWR-formulier kunnen belastingplichtigen aangeven wat hun daadwerkelijk ontvangen rendement is over hun vermogen in box 3, in plaats van een berekening gebaseerd op een forfaitair percentage.

3.2.2 Hoe werkt het OWR-formulier?

Het OWR-formulier wordt door de Belastingdienst ontwikkeld en zal vanaf juli 2025 beschikbaar zijn. Het formulier stelt belastingplichtigen in staat om hun werkelijke rendement te rapporteren per vermogenscategorie.

Welke stappen moeten belastingplichtigen volgen?

1️)Verzamelen van financiële gegevens

• Belastingplichtigen moeten hun werkelijke rendement bepalen door inkomsten uit rente, dividend en huur te verzamelen.
• Ze moeten ook koerswinsten en waardestijgingen van beleggingen rapporteren.
• Ongerealiseerde rendementen (bijvoorbeeld waardestijging van onroerend goed) moeten worden opgegeven.

2️) Invullen van het OWR-formulier

• Het formulier bevat velden waarin belastingplichtigen per vermogenscategorie hun werkelijke rendement kunnen invullen.
• Ze moeten aangeven hoeveel rente, dividend en koerswinsten zij daadwerkelijk hebben ontvangen.

3️) Indienen bij de Belastingdienst

• Particulieren hebben 12 weken om het formulier in te vullen en in te dienen.
• Fiscaal dienstverleners krijgen 26 weken om het formulier namens hun cliënten in te dienen.
• De Belastingdienst beoordeelt de ingediende gegevens en past de belastingaanslag automatisch aan als het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.

Wat gebeurt er na indiening?
De Belastingdienst vergelijkt het ingevulde rendement met het forfaitaire rendement.
Als het werkelijke rendement lager is, wordt de aanslag aangepast en verlaagd.
Als de Belastingdienst extra informatie nodig heeft, kan er om aanvullende documentatie worden gevraagd.

3.2.3 Welke vermogensbestanddelen moeten worden opgegeven?

Het OWR-formulier vraagt belastingplichtigen om een gedetailleerde opgave te doen van hun vermogen en de bijbehorende inkomsten. Dit wordt uitgesplitst in verschillende categorieën:

1. Bank- en spaartegoeden

• Hier moeten belastingplichtigen de werkelijke rente op hun bank- en spaartegoeden opgeven.
• Er wordt gekeken naar de saldo’s per 1 januari en 31 december van het belastingjaar.

2. Effecten en aandelen

• Belastingplichtigen moeten het werkelijk ontvangen dividend en eventuele koerswinsten rapporteren.
• Koersverliezen worden ook meegenomen, zodat belastingplichtigen niet belast worden over fictieve winsten.

3. Onroerend goed (zoals tweede woningen en vastgoedbeleggingen)

• Voor verhuurde woningen wordt gekeken naar de werkelijke huurinkomsten en kosten.
• Voor niet-verhuurde woningen wordt gekeken naar de WOZ-waarde en waardeveranderingen.

4. Schulden en verplichtingen

• De rente over schulden wordt meegenomen in de berekening van het werkelijke rendement.

Specifieke regels voor waardeveranderingen
Ongerealiseerde waardeveranderingen tellen mee, bijvoorbeeld als een aandeel of woning in waarde is gestegen of gedaald.
Voor vastgoed wordt de WOZ-waarde gebruikt als basis voor de waardebepaling.

3.2.4 Hoe wordt de aanslag aangepast na indiening van het OWR-formulier?

Wanneer een belastingplichtige het OWR-formulier heeft ingediend, beoordeelt de Belastingdienst de opgave.

Er zijn twee mogelijke uitkomsten:

1️)Het werkelijke rendement is lager dan het forfaitaire rendement
De belastingaanslag wordt verlaagd en belastingplichtige krijgt een teruggaaf.

2️) Het werkelijke rendement is hoger of gelijk aan het forfaitaire rendement
Er vindt geen wijziging plaats in de aanslag.

Belastingplichtigen worden geïnformeerd over de uitkomst en krijgen zo nodig de mogelijkheid om aanvullend bewijs aan te leveren als hun opgave wordt betwist.

3.2.5 Belangrijke deadlines en planning van het OWR-formulier

De Belastingdienst heeft een planning opgesteld voor de invoering en verwerking van het OWR-formulier:

Termijnen voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners:

• Particulieren hebben 12 weken de tijd om het formulier in te dienen.
• Fiscaal dienstverleners krijgen 26 weken om hun cliënten te helpen met de indiening.

De Belastingdienst verwerkt de aanvragen op volgorde van binnenkomst en probeert binnen enkele maanden een aangepaste aanslag op te leggen.

3.2.6 Wat betekent dit voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners?

Voor belastingplichtigen:
Ze hoeven niet langer verplicht bezwaar te maken als ze het niet eens zijn met hun box 3-heffing.
Ze kunnen via het OWR-formulier hun werkelijke rendement doorgeven.
De Belastingdienst verwerkt de gegevens automatisch, wat het proces eenvoudiger maakt.

Voor fiscaal dienstverleners:
Ze moeten hun cliënten helpen bij het verzamelen van financiële gegevens.
Ze krijgen 26 weken de tijd om de opgave namens hun cliënten in te dienen.
Ze moeten hun cliënten adviseren of het zinvol is om het OWR-formulier

3.2.7 Conclusie: Hoe werkt het OWR-formulier en wat betekent het voor belastingplichtigen?

Het OWR-formulier is bedoeld als middel om belastingplichtigen rechtsherstel te bieden als hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement.
Belastingplichtigen kunnen per vermogensbestanddeel hun werkelijke rendement opgeven, inclusief spaargeld, aandelen en vastgoed.
Het formulier wordt vanaf juli 2025 beschikbaar en belastingplichtigen hebben 12 tot 26 weken de tijd om het in te dienen.
De Belastingdienst past de aanslag automatisch aan als het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.

3.3 De verwachte livegang van het OWR-formulier in juli 2025 en de fasering van de invoering

Het derde bulletpoint van onderdeel 3 (Stand van zaken en Planning) gaat over de verwachte livegang van het OWR-formulier in juli 2025 en hoe de invoering hiervan gefaseerd zal verlopen. Dit formulier speelt een cruciale rol in het rechtsherstel van box 3, omdat het belastingplichtigen in staat stelt hun werkelijke rendement door te geven als dit lager is dan het forfaitaire rendement dat de Belastingdienst hanteert.

3.3.1 Livegang van het OWR-formulier: Waarom juli 2025?

De Belastingdienst heeft vastgesteld dat het OWR-formulier per juli 2025 beschikbaar komt. De reden hiervoor is dat:

De benodigde wetgeving (Wet Tegenbewijsregeling Box 3) nog in ontwikkeling is en beoordeeld moet worden door de Raad van State.
De Belastingdienst tijd nodig heeft om het formulier technisch te ontwikkelen en te testen, zodat belastingplichtigen het eenvoudig kunnen invullen.
Er een gefaseerde invoering nodig is, zodat belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners de tijd hebben om het correct te gebruiken.

Door de livegang op juli 2025 te zetten, heeft de Belastingdienst voldoende tijd om belastingplichtigen te informeren en fiscaal dienstverleners voor te bereiden op de nieuwe werkwijze.

3.3.2 Gefaseerde invoering van het OWR-formulier

Omdat het rechtsherstel voor box 3 veel belastingplichtigen en meerdere belastingjaren betreft, wordt de invoering van het OWR-formulier gefaseerd uitgevoerd. Dit betekent dat niet alle belastingjaren tegelijk worden behandeld, maar in stappen.

Fasering van de invoering per belastingjaar:

Waarom deze fasering?

• De Belastingdienst wil eerst de oudere belastingjaren afhandelen (2017-2022), omdat hier nog lopende bezwaarprocedures en verzoeken om rechtsherstel spelen.
• Voor 2023 en 2024 gelden nieuwe regels, en daarom worden deze jaren later toegevoegd aan het OWR-formulier.

3.3.3 Hoe worden belastingplichtigen geïnformeerd over de invoering?

Om belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners goed voor te bereiden op het OWR-formulier, zal de Belastingdienst een voorlichtingscampagne uitvoeren.

Communicatiekanalen die worden ingezet:
Brieven met uitleg naar belastingplichtigen die in aanmerking komen voor rechtsherstel.
Webinars voor fiscaal dienstverleners, waarin wordt uitgelegd hoe het formulier werkt en hoe zij hun cliënten kunnen helpen.
Publicaties op de website van de Belastingdienst met stap-voor-stap uitleg en voorbeelden.
Een online rekenhulp, zodat belastingplichtigen kunnen berekenen of het zinvol is om het OWR-formulier in te vullen.

Wanneer worden de brieven verstuurd?

• April – juni 2025 → Brieven naar belastingplichtigen over de beschikbaarheid van het OWR-formulier.
• Na de livegang in juli 2025 → Herinneringsbrieven en aanvullende instructies voor mensen die hun formulier nog niet hebben ingediend.

3.3.4 Voor wie is het OWR-formulier bedoeld en hoe verloopt de verwerking?

Het OWR-formulier is bedoeld voor:

Belastingplichtigen die menen dat hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement.
Fiscaal dienstverleners die namens hun cliënten het formulier invullen en indienen.

Verwerking door de Belastingdienst:
Particulieren krijgen 12 weken de tijd om het OWR-formulier in te vullen en in te dienen.
Fiscaal dienstverleners krijgen 26 weken om het formulier namens hun cliënten in te dienen.
De Belastingdienst verwerkt de aanvragen op volgorde van binnenkomst en past de aanslag automatisch aan als blijkt dat het werkelijk rendement lager was.

3.3.5 Verwachte impact van de invoering van het OWR-formulier

Omdat het OWR-formulier een nieuwe methode is voor rechtsherstel, wordt verwacht dat er in het begin veel belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners vragen zullen hebben. De Belastingdienst neemt daarom extra maatregelen om het proces soepel te laten verlopen:

Maatregelen om de verwerking soepel te laten verlopen:
Extra capaciteit bij de Belastingdienst om de aanvragen snel te verwerken.
Duidelijke richtlijnen voor fiscaal dienstverleners, zodat zij hun cliënten efficiënt kunnen helpen.
Een online ondersteuningsteam dat belastingplichtigen helpt bij het invullen van het formulier.

Wat wordt verwacht van belastingplichtigen?

• Ze moeten zelf inschatten of hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement.
• Ze moeten binnen de gestelde termijn hun formulier juist en volledig invullen.
• Ze moeten bewijsmateriaal verzamelen voor hun werkelijke rendement, zoals bankafschriften, jaaroverzichten en WOZ-beschikkingen.

3.3.6 Conclusie: Wat betekent de livegang van het OWR-formulier voor belastingplichtigen?

Het OWR-formulier wordt in juli 2025 gelanceerd, zodat belastingplichtigen hun werkelijke rendement kunnen doorgeven.
De invoering verloopt gefaseerd, waarbij de belastingjaren 2017-2022 als eerste worden behandeld en de jaren 2023 en 2024 later volgen.
Belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners krijgen voldoende tijd om het formulier in te vullen (12 tot 26 weken).
De Belastingdienst neemt extra maatregelen om de invoering soepel te laten verlopen, waaronder informatieve brieven, webinars en een online rekenhulp.

De invoering van het OWR-formulier is een belangrijke stap in het herstel van box 3 en geeft belastingplichtigen de mogelijkheid om eerlijke belastingheffing te realiseren.

3.4 Tijdslijnen voor het verzenden van brieven aan belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners

Het vierde bulletpoint van onderdeel 3 (Stand van zaken en Planning) gaat over de tijdslijnen voor het verzenden van brieven aan belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners. De Belastingdienst heeft een stapsgewijze aanpak ontwikkeld om belastingplichtigen en hun adviseurs tijdig en correct te informeren over de wijzigingen in box 3 en het rechtsherstelproces.

Deze brieven bevatten onder andere:
Uitleg over hoe belastingplichtigen rechtsherstel kunnen krijgen.
Informatie over het OWR-formulier (Opgaaf Werkelijk Rendement) en hoe dit ingevuld moet worden.
Instructies voor fiscaal dienstverleners over het begeleiden van hun cliënten.
Termijnen en deadlines voor het indienen van correctieverzoeken en bezwaarprocedures.

3.4.1 Fasen in het verzenden van brieven

Omdat het herstel van box 3 veel belastingplichtigen betreft, worden de brieven in fasen verstuurd. Dit voorkomt overbelasting bij de Belastingdienst en geeft belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners voldoende tijd om te reageren.

De Belastingdienst heeft een tijdlijn opgesteld waarin verschillende groepen belastingplichtigen op verschillende momenten worden geïnformeerd.

Tijdlijn voor het verzenden van brieven

Waarom worden de brieven in fasen verstuurd?

• Voorkomen van overbelasting van de Belastingdienst en fiscaal dienstverleners.
• Mogelijkheid om belastingplichtigen op tijd te begeleiden en hun vragen te beantwoorden.
• Zorgen voor een gestructureerde verwerking van verzoeken om correctie.

3.4.2 Inhoud van de brieven aan belastingplichtigen

De brieven die naar belastingplichtigen worden verstuurd, bevatten:
Uitleg over het rechtsherstel en de nieuwe berekeningsmethode van box 3.
Wat ze moeten doen als ze menen dat hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.
Hoe ze het OWR-formulier kunnen aanvragen en invullen.
Welke documenten en bewijzen nodig zijn om hun werkelijke rendement te onderbouwen.
Deadline voor het indienen van het OWR-formulier en eventuele bezwaarprocedures.

Voorbeeld van informatie in de brief:

“Vanaf juli 2025 is het mogelijk om via het OWR-formulier uw werkelijke rendement door te geven. Als blijkt dat uw werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement, wordt uw belastingaanslag aangepast. U heeft 12 weken de tijd om dit formulier in te vullen en in te dienen.”

3.4.3 Inhoud van de brieven aan fiscaal dienstverleners

Omdat veel belastingplichtigen hun belastingzaken via een fiscaal dienstverlener regelen, stuurt de Belastingdienst ook aparte brieven aan belastingadviseurs, accountants en fiscaal dienstverleners.

Wat staat er in deze brieven?
Overzicht van de wijzigingen in box 3 en de tegenbewijsregeling.
Instructies over hoe zij hun cliënten kunnen begeleiden bij het invullen van het OWR-formulier.
Welke termijnen fiscaal dienstverleners hebben (26 weken i.p.v. 12 weken voor particulieren).
Technische richtlijnen over de manier waarop het werkelijk rendement moet worden berekend.
Waar en hoe ze vragen kunnen stellen aan de Belastingdienst.

Deze informatie zorgt ervoor dat fiscaal dienstverleners op tijd op de hoogte zijn van de nieuwe procedures en hun cliënten correct kunnen adviseren.

3.4 Tijdslijnen voor het verzenden van brieven aan belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners

Het vierde bulletpoint van onderdeel 3 (Stand van zaken en Planning) gaat over de tijdslijnen voor het verzenden van brieven aan belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners. De Belastingdienst heeft een stapsgewijze aanpak ontwikkeld om belastingplichtigen en hun adviseurs tijdig en correct te informeren over de wijzigingen in box 3 en het rechtsherstelproces.

Deze brieven bevatten onder andere:
Uitleg over hoe belastingplichtigen rechtsherstel kunnen krijgen.
Informatie over het OWR-formulier (Opgaaf Werkelijk Rendement) en hoe dit ingevuld moet worden.
Instructies voor fiscaal dienstverleners over het begeleiden van hun cliënten.
Termijnen en deadlines voor het indienen van correctieverzoeken en bezwaarprocedures.

3.4.1 Fasen in het verzenden van brieven

Omdat het herstel van box 3 veel belastingplichtigen betreft, worden de brieven in fasen verstuurd. Dit voorkomt overbelasting bij de Belastingdienst en geeft belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners voldoende tijd om te reageren.

De Belastingdienst heeft een tijdlijn opgesteld waarin verschillende groepen belastingplichtigen op verschillende momenten worden geïnformeerd.

Tijdlijn voor het verzenden van brieven

Waarom worden de brieven in fasen verstuurd?

• Voorkomen van overbelasting van de Belastingdienst en fiscaal dienstverleners.
• Mogelijkheid om belastingplichtigen op tijd te begeleiden en hun vragen te beantwoorden.
• Zorgen voor een gestructureerde verwerking van verzoeken om correctie.

3.4.2 Inhoud van de brieven aan belastingplichtigen

De brieven die naar belastingplichtigen worden verstuurd, bevatten:
Uitleg over het rechtsherstel en de nieuwe berekeningsmethode van box 3.
Wat ze moeten doen als ze menen dat hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.
Hoe ze het OWR-formulier kunnen aanvragen en invullen.
Welke documenten en bewijzen nodig zijn om hun werkelijke rendement te onderbouwen.
Deadline voor het indienen van het OWR-formulier en eventuele bezwaarprocedures.

Voorbeeld van informatie in de brief:

“Vanaf juli 2025 is het mogelijk om via het OWR-formulier uw werkelijke rendement door te geven. Als blijkt dat uw werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement, wordt uw belastingaanslag aangepast. U heeft 12 weken de tijd om dit formulier in te vullen en in te dienen.”

3.4.3 Inhoud van de brieven aan fiscaal dienstverleners

Omdat veel belastingplichtigen hun belastingzaken via een fiscaal dienstverlener regelen, stuurt de Belastingdienst ook aparte brieven aan belastingadviseurs, accountants en fiscaal dienstverleners.

Wat staat er in deze brieven?
Overzicht van de wijzigingen in box 3 en de tegenbewijsregeling.
Instructies over hoe zij hun cliënten kunnen begeleiden bij het invullen van het OWR-formulier.
Welke termijnen fiscaal dienstverleners hebben (26 weken i.p.v. 12 weken voor particulieren).
Technische richtlijnen over de manier waarop het werkelijk rendement moet worden berekend.
Waar en hoe ze vragen kunnen stellen aan de Belastingdienst.

Deze informatie zorgt ervoor dat fiscaal dienstverleners op tijd op de hoogte zijn van de nieuwe procedures en hun cliënten correct kunnen adviseren

3.4.4 Herinneringsbrieven en vervolgacties

Om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk belastingplichtigen gebruik maken van hun recht op rechtsherstel, stuurt de Belastingdienst herinneringsbrieven naar mensen die nog niet hebben gereageerd.

Wanneer worden herinneringsbrieven verstuurd?

• 3 maanden na de eerste brief als er nog geen OWR-formulier is ingediend.
• Direct na de deadline met een laatste oproep, waarin wordt aangegeven dat de termijn bijna verloopt.

Wat staat er in de herinneringsbrieven?
Herinnering aan de deadline voor het OWR-formulier.
Wat er gebeurt als het formulier niet wordt ingediend.
Waar belastingplichtigen terecht kunnen voor hulp bij het invullen van het formulier.

Wat gebeurt er als iemand geen actie onderneemt?

• Als een belastingplichtige het OWR-formulier niet invult, blijft de forfaitaire berekening van kracht.
• De mogelijkheid om correcties aan te vragen via het OWR-formulier vervalt na de deadline.

3.4.5 Conclusie: Hoe ziet de planning voor het verzenden van brieven eruit?

Augustus 2024 → Eerste brieven aan belastingplichtigen met een voorlopige aanslag over 2021-2022.
Oktober 2024 → Uitleg over de nieuwe tegenbewijsregeling en hoe belastingplichtigen kunnen deelnemen.
April – juni 2025 → Brieven naar alle belastingplichtigen met instructies over het OWR-formulier.
Na juli 2025 → Herinneringsbrieven naar mensen die nog niet hebben gereageerd.

Met deze gestructureerde aanpak wil de Belastingdienst zorgen voor een duidelijke en efficiënte communicatie, zodat belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners goed op de hoogte zijn van hun rechten en verplichtingen binnen het rechtsherstel van box 3.

4.1 Nadere uitleg van de juridische en fiscale implicaties van de arresten van de Hoge Raad

De juridische en fiscale implicaties van de arresten van de Hoge Raad over box 3 zijn vergaand en hebben geleid tot aanpassingen in de wetgeving en de werkwijze van de Belastingdienst.

4.1.1 Achtergrond van de arresten

De Hoge Raad heeft in meerdere arresten (2021 en 2024) geoordeeld dat de oude berekening van box 3-inkomen niet voldeed aan de eisen van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).

Wat was het probleem?

• In de oude systematiek werd uitgegaan van een forfaitair rendement op vermogen, ongeacht of belastingplichtigen dat rendement daadwerkelijk behaalden.
• Dit betekende dat belastingplichtigen met lage of negatieve rendementen alsnog belasting moesten betalen over een fictief rendement.
• Dit werd als disproportioneel en in strijd met het recht op eigendom beschouwd.

Wat heeft de Hoge Raad besloten?
Het forfaitaire rendement mag niet langer als enige maatstaf gelden.
Belastingplichtigen moeten een mogelijkheid krijgen om hun werkelijke rendement aan te tonen.
Het werkelijke rendement moet in de belastingheffing worden betrokken, inclusief koerswinsten en waardeveranderingen van vermogen.

Deze uitspraken dwongen de Belastingdienst en de wetgever om de box 3-heffing te herzien en belastingplichtigen rechtsherstel te bieden.

4.1.2 Fiscale gevolgen van de arresten

Als gevolg van de arresten moest de belastingheffing in box 3 worden aangepast. Dit had de volgende fiscale gevolgen:

1️⃣ Aanpassing van de belastinggrondslag

• Voorheen werd box 3 geheven op basis van vaste forfaitaire percentages, zonder te kijken naar het werkelijke rendement.
• Na de arresten van de Hoge Raad werd bepaald dat belastingplichtigen de mogelijkheid moeten krijgen om hun werkelijke rendement te bewijzen.
• Dit betekende dat het box 3-systeem moest worden aangepast, waarbij een tegenbewijsregeling werd ingevoerd.

2️⃣ Toepassing op lopende en oude belastingjaren

• De arresten waren van toepassing op belastingjaren 2017 en later.
• Voor belastingplichtigen die bezwaar hadden gemaakt, moest de Belastingdienst een correctie toepassen.
• Voor belastingplichtigen die geen bezwaar hadden gemaakt, kwam er een regeling waarmee zij alsnog rechtsherstel konden aanvragen via het OWR-formulier.

3️⃣ Invoering van het OWR-formulier

• Belastingplichtigen kunnen via het OWR-formulier (Opgaaf Werkelijk Rendement) aantonen dat hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement.
• Als dit zo is, wordt hun belastingaanslag aangepast en verlaagd.

4️⃣ Effect op verschillende soorten vermogen

• Spaargeld wordt nu belast tegen een lager rendement (dichter bij de spaarrente).
• Beleggingen en vastgoed worden beoordeeld op basis van werkelijke koerswinsten en huurinkomsten.
• Schulden worden correct verwerkt, inclusief renteaftrek.

4.1.3 Juridische implicaties voor belastingplichtigen

De arresten van de Hoge Raad hebben niet alleen fiscale gevolgen, maar ook juridische consequenties voor belastingplichtigen.

1️⃣ Meer bewijslast voor belastingplichtigen

• Belastingplichtigen die menen dat hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement, moeten dit zelf aantonen.
• Dit betekent dat ze bewijsstukken zoals bankafschriften, jaaroverzichten en WOZ-beschikkingen moeten verzamelen.
• Als ze geen bewijs leveren, blijft het forfaitaire rendement gelden.

2️⃣ Beperking van bezwaarprocedures

• Voorheen moesten belastingplichtigen formeel bezwaar maken als ze het niet eens waren met hun aanslag.
• Met de invoering van het OWR-formulier kunnen ze hun werkelijke rendement direct doorgeven, zonder dat een formeel bezwaar nodig is.

3️⃣ Verplichting van de Belastingdienst om correcties door te voeren

• Als een belastingplichtige via het OWR-formulier een lager rendement aantoont, moet de Belastingdienst de aanslag corrigeren.
• Dit voorkomt langdurige juridische procedures en maakt het proces efficiënter.

4.1.4 Verwachte juridische en fiscale ontwikkelingen

De Belastingdienst werkt nog steeds aan verdere implementatie van de arresten en verwacht dat de komende jaren nieuwe aanpassingen nodig zullen zijn.

Toekomstige wetgeving:
De Wet Tegenbewijsregeling Box 3 zal in 2025 volledig worden ingevoerd.
Belastingplichtigen krijgen vanaf juli 2025 de mogelijkheid om hun werkelijke rendement door te geven.
De systematiek van box 3 wordt mogelijk verder herzien, afhankelijk van toekomstige rechtspraak.

Verwachtingen voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners:
Fiscaal dienstverleners moeten hun cliënten begeleiden bij het correct invullen van het OWR-formulier.
Belastingplichtigen moeten tijdig hun bewijsmateriaal verzamelen om in aanmerking te komen voor een verlaging van hun aanslag.
De Belastingdienst moet zorgen voor duidelijke richtlijnen en voldoende capaciteit om de correcties te verwerken.

4.1.5 Conclusie: Wat betekenen de arresten voor belastingplichtigen?

De arresten van de Hoge Raad hebben ervoor gezorgd dat belastingplichtigen niet langer verplicht belasting hoeven te betalen over een fictief rendement.
De Belastingdienst moet een correctie doorvoeren als een belastingplichtige aantoont dat zijn werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.
Belastingplichtigen kunnen vanaf juli 2025 het OWR-formulier gebruiken om hun werkelijke rendement te rapporteren.
Fiscaal dienstverleners spelen een cruciale rol in het begeleiden van belastingplichtigen bij het correct invullen van het OWR-formulier.
De Belastingdienst moet zorgen voor een eerlijke en efficiënte afhandeling van het rechtsherstel.

Met deze wijzigingen probeert de Belastingdienst een eerlijker en transparanter box 3-systeem te implementeren, waarbij belastingplichtigen niet langer benadeeld worden door een forfaitair rendement dat niet aansluit op de realiteit.

4.2 De berekening van het werkelijke rendement en de manier waarop waardeveranderingen van bezittingen worden meegenomen

Het tweede bulletpoint van onderdeel 4 (Vaktechnische Update) behandelt hoe het werkelijke rendement in box 3 wordt berekend en hoe waardeveranderingen van bezittingen hierbij worden meegenomen. Dit is een cruciaal onderdeel van het rechtsherstelproces, aangezien de Hoge Raad heeft bepaald dat belastingplichtigen niet verplicht mogen worden om belasting te betalen over een fictief rendement als hun werkelijke rendement lager is.

4.2.1 Wat wordt bedoeld met “werkelijk rendement”?

Het werkelijke rendement is het rendement dat een belastingplichtige daadwerkelijk heeft behaald op zijn vermogen in een bepaald belastingjaar. Dit verschilt van het forfaitaire rendement dat de Belastingdienst vroeger hanteerde, waarbij werd uitgegaan van een veronderstelde gemiddelde opbrengst voor alle belastingplichtigen.

Belangrijke elementen van het werkelijke rendement:
Werkelijke rente-inkomsten van spaargeld en obligaties.
Dividenduitkeringen en andere inkomsten uit aandelen.
Huuropbrengsten en andere opbrengsten uit onroerend goed.
Koerswinsten en waardeveranderingen van beleggingen en vastgoed.
Rentekosten en andere lasten die samenhangen met het vermogen.

Belangrijkste verschil met de oude berekening:

• Vroeger werd box 3 berekend op basis van een vast percentage per categorie vermogen.
• Nu moet worden gekeken naar de daadwerkelijke inkomsten en waardeveranderingen, wat voor veel belastingplichtigen een eerlijkere belastingheffing betekent.

4.2.2 Hoe wordt het werkelijke rendement berekend?

Het werkelijke rendement in box 3 wordt berekend aan de hand van verschillende vermogensbestanddelen, waarbij de opbrengsten en verliezen per categorie worden vastgesteld.

Wat betekent dit in de praktijk?

• Als een belastingplichtige €1.000 aan rente ontvangt op een spaarrekening, telt dit volledig mee als werkelijke opbrengst.
• Als een aandeel in waarde stijgt van €10.000 naar €12.000, wordt de waardevermeerdering van €2.000 meegenomen in het werkelijke rendement.
• Bij onroerend goed wordt de WOZ-waarde als uitgangspunt gebruikt, tenzij het pand wordt verkocht; dan telt de verkoopprijs als gerealiseerd rendement.

4.2.3 Hoe worden waardeveranderingen van bezittingen meegenomen?

De Hoge Raad heeft in 2024 bepaald dat ook ongerealiseerde waardeveranderingen meegenomen moeten worden bij de berekening van het werkelijke rendement. Dit betekent dat niet alleen verkochte beleggingen en vastgoed meetellen, maar ook waardestijgingen en -dalingen van bezittingen die nog in bezit zijn.

Verschillende situaties en hoe ze worden verwerkt:

Wat betekent dit voor belastingplichtigen?
Ze moeten elk jaar de waarde van hun vermogen opnieuw bepalen.
Ongerealiseerde winsten of verliezen worden direct meegenomen in de belastingheffing.
Dit kan betekenen dat iemand belasting moet betalen over vermogen dat hij nog niet te gelde heeft gemaakt.

Voorbeeld:

• Stel, een belastingplichtige heeft aandelen ter waarde van €50.000 op 1 januari.
• Op 31 december zijn deze aandelen €55.000 waard.
• De waardestijging van €5.000 telt als werkelijke opbrengst, ook als de aandelen niet zijn verkocht.

4.2.4 Gevolgen voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners

Door de nieuwe berekeningswijze heeft de belastingplichtige meer verantwoordelijkheid in het correct opgeven van zijn werkelijke rendement. Dit betekent:

Belastingplichtigen moeten zelf hun werkelijke rendement berekenen en bewijzen.
Fiscaal dienstverleners moeten hun cliënten begeleiden in het verzamelen van de juiste gegevens.
De Belastingdienst moet belastingaanslagen aanpassen op basis van het OWR-formulier.

Wat moet een belastingplichtige doen?

• Jaarlijks een overzicht maken van zijn financiële bezittingen en schulden.
• De werkelijk ontvangen inkomsten en waardeveranderingen per categorie berekenen.
• Deze gegevens opgeven via het OWR-formulier.

Wat moet een fiscaal dienstverlener doen?

• Cliënten helpen bij het verzamelen van bankafschriften, beleggingsoverzichten en WOZ-beschikkingen.
• Berekenen of het zinvol is om het OWR-formulier in te dienen.
• Adviseren over de fiscale gevolgen van waardeveranderingen.

4.2.5 Samenvatting en belangrijkste punten

Werkelijk rendement wordt berekend op basis van daadwerkelijke inkomsten en waardeveranderingen.
Ongerealiseerde waardeveranderingen tellen mee, zelfs als bezittingen niet verkocht worden.
Verschillende vermogenscategorieën worden afzonderlijk beoordeeld (spaargeld, beleggingen, vastgoed, schulden).
Belastingplichtigen moeten zelf hun rendement aantonen via het OWR-formulier.
Fiscaal dienstverleners spelen een belangrijke rol in de begeleiding en advisering van belastingplichtigen.

Met deze methode wordt de belastingheffing in box 3 eerlijker en meer in lijn met het werkelijke financiële resultaat van belastingplichtigen.

4.3 Specifieke uitspraken over de waardebepaling van onroerend goed en hoe dat verwerkt wordt in de belastingaangifte

Het derde bulletpoint van onderdeel 4 (Vaktechnische Update) gaat over de waardebepaling van onroerend goed en hoe dit verwerkt wordt in de belastingaangifte. Dit onderwerp is extra relevant, omdat de Hoge Raad in 2024 uitspraken heeft gedaan over de manier waarop waardeveranderingen van onroerend goed moeten worden meegenomen bij de berekening van het werkelijke rendement in box 3.

4.3.1 Achtergrond: Hoe werd onroerend goed eerder gewaardeerd in box 3?

Voor de arresten van de Hoge Raad werd de waarde van onroerend goed in box 3 berekend op basis van een forfaitair rendement. Hierbij ging de Belastingdienst uit van een verondersteld gemiddeld rendement op vastgoed zonder te kijken naar het werkelijke rendement dat belastingplichtigen behaalden.

Problemen met de oude systematiek:

• De forfaitaire methode hield geen rekening met individuele situaties zoals leegstand, onderhoudskosten of dalende vastgoedprijzen.
• Mensen met een woning die niet werd verhuurd werden belast alsof ze rendement behaalden, terwijl dit in veel gevallen niet het geval was.
• De waardestijgingen van vastgoed werden niet direct meegenomen in de belastingheffing, terwijl beleggingen zoals aandelen wel jaarlijks werden belast op basis van hun actuele waarde.

Dit systeem werd door veel belastingplichtigen als oneerlijk ervaren en is uiteindelijk door de Hoge Raad ongeldig verklaard.

4.3.2 Wat heeft de Hoge Raad in 2024 bepaald over de waardebepaling van onroerend goed?

In de arresten van de Hoge Raad in juni en december 2024 is bepaald dat onroerend goed in box 3 niet langer belast mag worden op basis van een forfaitair rendement, maar dat:

De werkelijke huuropbrengsten moeten worden meegenomen bij verhuurd vastgoed.
Waardestijgingen en -dalingen van vastgoed moeten jaarlijks worden verwerkt in de aangifte, ongeacht of het pand is verkocht.
Niet-verhuurde woningen moeten worden gewaardeerd op nihil, omdat hier geen sprake is van direct rendement.

4.3.3 Hoe wordt de waarde van onroerend goed nu bepaald?

Voor verhuurde woningen:

• De werkelijke huurinkomsten worden meegenomen in de berekening van het rendement.
• Eventuele kosten, zoals onderhoud en rente over een lening, mogen in mindering worden gebracht.
• De waarde van het pand wordt vastgesteld aan de hand van de WOZ-waarde, waarbij ook de leegwaarderatio wordt toegepast als de woning is verhuurd.

Voor niet-verhuurde woningen:

• De WOZ-waarde wordt niet langer als belastbaar rendement meegenomen.
• Dit betekent dat mensen met een tweede woning die niet wordt verhuurd, niet langer belasting hoeven te betalen over een fictief rendement.

Voor vastgoedbeleggingen:

• Koerswinsten of -verliezen moeten jaarlijks worden verwerkt in de belastingaangifte, net zoals bij aandelen.
• Dit betekent dat een stijging in de WOZ-waarde of een gerealiseerde verkoopwinst belastbaar wordt in het jaar waarin deze ontstaat.

Voorbeeldberekening voor een verhuurde woning:

• Een belastingplichtige bezit een verhuurde woning met een WOZ-waarde van €300.000.
• De huuropbrengst per jaar is €12.000.
• Onderhoudskosten en rente over een lening bedragen €3.000.
• De werkelijke netto opbrengst is €9.000 en dit wordt belast in box 3.

Voorbeeldberekening voor een tweede woning zonder verhuur:

• Een belastingplichtige bezit een tweede woning met een WOZ-waarde van €250.000.
• De woning wordt niet verhuurd en levert dus geen inkomsten op.
• Op basis van de nieuwe regels wordt deze woning in box 3 op nihil gewaardeerd, waardoor er geen belasting over wordt geheven.

4.3.4 Hoe wordt onroerend goed verwerkt in de belastingaangifte?

De Belastingdienst heeft de regels aangepast om de nieuwe waarderingsmethode correct te verwerken in de aangifte inkomstenbelasting.

Nieuwe verwerking in box 3 vanaf 2025:
Verhuurde woningen worden belast op basis van de werkelijke huurinkomsten en kosten.
Niet-verhuurde woningen worden niet langer belast in box 3.
Ongerealiseerde waardestijgingen worden meegenomen in het werkelijke rendement.

Instructies voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners:

• Bij het invullen van de belastingaangifte moeten belastingplichtigen de werkelijke huurinkomsten en kosten opgeven.
• De WOZ-waarde blijft een referentiepunt, maar wordt niet langer als direct belastbaar vermogen beschouwd.
• Fiscaal dienstverleners moeten hun cliënten begeleiden in het correct berekenen van hun rendement op vastgoed.

Wat betekent dit voor belastingplichtigen?

• Mensen met verhuurde woningen zullen nu belasting betalen over hun werkelijke huuropbrengsten, in plaats van een fictief rendement.
• Mensen met een tweede woning die niet wordt verhuurd hoeven niet langer belasting te betalen over een fictief rendement.
• Vastgoedbeleggers moeten jaarlijks de waardestijging of -daling van hun vastgoed meenemen in de aangifte.

4.3.5 Gevolgen voor belastingplichtigen en de Belastingdienst

Deze wijzigingen hebben grote gevolgen voor zowel belastingplichtigen als de Belastingdienst.

Voor belastingplichtigen:
Minder belasting voor mensen met niet-verhuurde woningen (zoals tweede woningen die als vakantiehuis dienen).
Meer belasting voor verhuurders, omdat werkelijke huurinkomsten nu meetellen.
Vastgoedbeleggers moeten meer administratie bijhouden, omdat koerswinsten nu jaarlijks worden belast.

Voor de Belastingdienst:
Meer complexiteit bij het verwerken van belastingaangiftes.
Mogelijk meer controle nodig op de juistheid van huurinkomsten en vastgoedwaarderingen.
Aanpassing van de aangiftesystemen om de nieuwe regels correct te verwerken.

4.3.6 Conclusie: Hoe worden de nieuwe waarderingsregels toegepast?

Verhuurde woningen worden belast op basis van werkelijke huurinkomsten en kosten.
Tweede woningen die niet worden verhuurd worden niet langer belast in box 3.
Ongerealiseerde waardeveranderingen worden meegenomen in de belastingaangifte.
De WOZ-waarde blijft een referentiepunt, maar niet langer als direct belastbaar vermogen.
Fiscaal dienstverleners moeten hun cliënten helpen bij de nieuwe manier van aangifte doen.

Met deze nieuwe regels wordt box 3 eerlijker en beter afgestemd op de werkelijke financiële situatie van belastingplichtigen.

4.4 Uitleg over de wet tegenbewijsregeling voor box 3 en hoe belastingplichtigen kunnen aantonen dat hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement

Het vierde bulletpoint van onderdeel 4 (Vaktechnische Update) gaat over de wet tegenbewijsregeling voor box 3 en de manier waarop belastingplichtigen kunnen aantonen dat hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.

4.4.1 Wat houdt de wet tegenbewijsregeling voor box 3 in?

De tegenbewijsregeling is een juridische en fiscale regeling die voortkomt uit de uitspraken van de Hoge Raad. Het doel van deze regeling is om belastingplichtigen de mogelijkheid te geven om hun werkelijke rendement aan te tonen als dit lager is dan het forfaitaire rendement dat de Belastingdienst hanteert.

Waarom is de tegenbewijsregeling ingevoerd?
De oude forfaitaire methode hield geen rekening met individuele situaties.
De Hoge Raad heeft bepaald dat belastingplichtigen niet mogen worden belast op basis van fictieve inkomsten.
Met de tegenbewijsregeling krijgen belastingplichtigen de kans om hun werkelijke rendement te bewijzen en zo een lagere belastingaanslag te krijgen.

Met deze regeling wordt box 3 eerlijker en beter afgestemd op de financiële realiteit van belastingplichtigen.

4.4.2 Hoe kunnen belastingplichtigen hun werkelijke rendement aantonen?

Om gebruik te maken van de tegenbewijsregeling, moeten belastingplichtigen hun daadwerkelijke rendement bewijzen. Dit kan door:

Het OWR-formulier (Opgaaf Werkelijk Rendement) in te vullen, waarin zij hun werkelijke inkomsten en rendementen specificeren.
Financiële documentatie aan te leveren, zoals:
Bankafschriften (voor spaarrente en betaalrekeningen).
Beleggingsrapporten (voor aandelen en obligaties).
WOZ-beschikking en huurcontracten (voor vastgoed).
Jaaroverzichten van beleggingsinstellingen (voor fondsen en derivaten).

Belastingplichtigen moeten hun werkelijke rendement per vermogenscategorie aantonen:

Belastingplichtigen krijgen een vaste termijn om bewijs aan te leveren:

• Particulieren hebben 12 weken de tijd om het OWR-formulier in te dienen.
• Fiscaal dienstverleners krijgen 26 weken om hun cliënten te helpen bij het invullen van het formulier.

4.4.3 Hoe wordt de aanvraag beoordeeld?

Stap 1: Belastingplichtige dient het OWR-formulier in

• Hierin vult hij/zij per vermogenscategorie het werkelijke rendement in.
• Bewijsmateriaal wordt toegevoegd om de gegevens te onderbouwen.

Stap 2: De Belastingdienst controleert de gegevens

• De Belastingdienst vergelijkt het opgegeven rendement met het forfaitaire rendement.
• Als het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement, wordt de aanslag verlaagd.

Stap 3: Mogelijke aanvullende controle

• Als de Belastingdienst twijfelt aan de opgegeven cijfers, kan aanvullend bewijs worden gevraagd.
• In uitzonderlijke gevallen kan er een controleonderzoek plaatsvinden.

4.4.4 Wat gebeurt er als het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement?

Als uit de beoordeling van de Belastingdienst blijkt dat het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement, dan:

Wordt de belastingaanslag verlaagd op basis van het daadwerkelijke rendement.
Kan de belastingplichtige een teruggave ontvangen als er te veel belasting is betaald.
Wordt geen bezwaarprocedure meer nodig, omdat de correctie automatisch wordt doorgevoerd.

Voorbeeld:

• Stel een belastingplichtige heeft een spaarrekening van €50.000 met een werkelijke rente van 0,5%.
• Het forfaitaire rendement dat de Belastingdienst hanteert is 2,5%.
• In de oude situatie zou hij belasting betalen over €1.250 (2,5% van €50.000).
• Nu kan hij via het OWR-formulier aantonen dat zijn werkelijke rendement slechts €250 (0,5% van €50.000) is, waardoor hij een lagere aanslag krijgt.

4.4.5 Wat als de Belastingdienst het tegenbewijs niet accepteert?

Als de Belastingdienst van mening is dat het opgegeven werkelijke rendement niet correct of onvoldoende onderbouwd is, dan:

Wordt het forfaitaire rendement alsnog toegepast.
Kan de belastingplichtige aanvullende documentatie indienen.
Kan de belastingplichtige bezwaar maken en eventueel beroep aantekenen bij de rechter.

Wat kunnen belastingplichtigen doen om hun aanvraag sterker te maken?
Zo veel mogelijk bewijsmateriaal aanleveren bij de eerste aanvraag.
Zorgvuldig alle inkomsten en kosten specificeren.
Advies vragen aan een fiscaal dienstverlener als er complexe beleggingsproducten in het vermogen zitten.

4.4.6 Gevolgen van de tegenbewijsregeling voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners

Voor belastingplichtigen:
Eerlijke belastingheffing op basis van werkelijk rendement.
Minder kans op oneerlijke belastingdruk bij lage of negatieve rendementen.
Meer administratieve verplichtingen om het werkelijke rendement te bewijzen.

Voor fiscaal dienstverleners:
Meer werk bij het begeleiden van cliënten bij de aanvraagprocedure.
Meer advisering nodig over of het zinvol is om het OWR-formulier in te dienen.
Langere verwerkingstijd van belastingaangiftes door extra documentatie.

4.4.7 Samenvatting en belangrijkste punten

De tegenbewijsregeling geeft belastingplichtigen de kans om aan te tonen dat hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.
Dit kan via het OWR-formulier, waarin per vermogenscategorie het werkelijke rendement wordt opgegeven.
Belastingplichtigen moeten bewijsmateriaal aanleveren, zoals bankafschriften en WOZ-beschikkingen.
Als het werkelijke rendement lager blijkt, wordt de belastingaanslag automatisch aangepast.
Als de Belastingdienst het tegenbewijs niet accepteert, kan bezwaar worden gemaakt.
Fiscaal dienstverleners spelen een belangrijke rol in het begeleiden van belastingplichtigen bij deze nieuwe regeling.

Met de invoering van de tegenbewijsregeling wordt de belastingheffing in box 3 eerlijker en beter afgestemd op de financiële realiteit van belastingplichtigen.

5.1 Opzet en structuur van het OWR-formulier

Het eerste bulletpoint van onderdeel 5 (Het OWR-formulier) behandelt de opzet en structuur van het Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR)-formulier. Dit formulier is een belangrijk instrument waarmee belastingplichtigen hun werkelijke rendement in box 3 kunnen opgeven als dit lager is dan het forfaitaire rendement dat de Belastingdienst hanteert.

De invoering van het OWR-formulier is een direct gevolg van de arresten van de Hoge Raad, waarin werd bepaald dat belastingplichtigen niet verplicht mogen worden belast op basis van een fictief rendement als hun werkelijke rendement lager ligt.

5.1.1 Doel van het OWR-formulier

Het OWR-formulier is ontworpen om belastingplichtigen de mogelijkheid te geven hun werkelijke rendement in box 3 te berekenen en door te geven aan de Belastingdienst.

Waarom is dit formulier nodig?
Het biedt een alternatief voor de forfaitaire methode die door de Hoge Raad als onrechtvaardig is aangemerkt.
Het voorkomt dat belastingplichtigen onterecht te veel belasting betalen over een fictief rendement.
Het vervangt bezwaarprocedures, omdat belastingplichtigen hun werkelijke rendement direct kunnen opgeven zonder formeel bezwaar te maken.

Met het OWR-formulier kunnen belastingplichtigen aangeven welke inkomsten zij daadwerkelijk hebben ontvangen en of hun vermogen in waarde is gestegen of gedaald.

5.1.2 Structuur van het OWR-formulier

Het OWR-formulier is gestructureerd in verschillende secties om ervoor te zorgen dat belastingplichtigen per vermogenscategorie hun werkelijke rendement kunnen aangeven.

Het formulier bestaat uit de volgende onderdelen:

Wat betekent deze opzet?

• Elke vermogenscategorie wordt apart behandeld, zodat belastingplichtigen precies kunnen aangeven welke inkomsten en waardeveranderingen ze hebben gehad.
• Er wordt onderscheid gemaakt tussen gerealiseerde en ongerealiseerde winsten, wat belangrijk is bij vastgoed en beleggingen.
• Belastingplichtigen kunnen bewijsstukken toevoegen, zoals bankafschriften, jaaroverzichten en WOZ-beschikkingen.

5.1.3 Hoe wordt het OWR-formulier ingevuld?

Om het formulier correct in te vullen, moeten belastingplichtigen per vermogenscategorie hun werkelijke rendement berekenen.

Stap-voor-stap proces:

1️⃣ Persoonlijke gegevens invullen

• Naam, BSN, adresgegevens.
• Eventueel naam en contactgegevens van de fiscaal dienstverlener.

2️⃣ Werkelijke rente-inkomsten op bank- en spaartegoeden opgeven

• Op basis van jaaroverzichten van de bank.
• Alleen daadwerkelijk ontvangen rente wordt opgegeven.

3️⃣ Werkelijke rendementen uit beleggingen invullen

• Ontvangen dividend per beleggingscategorie.
• Koerswinsten of -verliezen per aandeel of obligatie.

4️⃣ Waardeverandering van onroerend goed specificeren

• Ontvangen huurinkomsten (indien van toepassing).
• Verkoopprijs of WOZ-waarde en eventuele waardestijging/daling.

5️⃣ Rentekosten en schulden opgeven

• Betaalde rente op hypotheken en andere leningen.
• Vermelden of de lening is aangegaan voor beleggingsdoeleinden.

6️⃣ Totaal werkelijke rendement berekenen en verklaring ondertekenen

• Het formulier geeft een automatische berekening van het totale rendement.
• De belastingplichtige verklaart dat de opgegeven gegevens correct zijn.

Wat gebeurt er na indiening?
De Belastingdienst controleert de gegevens en vergelijkt het werkelijke rendement met het forfaitaire rendement.
Als het werkelijke rendement lager is, wordt de belastingaanslag automatisch aangepast.
Als de Belastingdienst vragen heeft, kan er aanvullende documentatie worden opgevraagd.

5.1.4 Digitale indiening en verwerkingstermijnen

Om het proces efficiënter te maken, zal het OWR-formulier digitaal beschikbaar zijn via de website van de Belastingdienst.

Hoe kan het formulier worden ingediend?
Online via Mijn Belastingdienst, waar belastingplichtigen direct hun gegevens kunnen invoeren.
Door fiscaal dienstverleners via professionele software, waarmee bulkverzending mogelijk is.
Papieren versie op aanvraag beschikbaar voor belastingplichtigen die geen toegang hebben tot digitale middelen.

Termijnen voor indiening:

• Particulieren hebben 12 weken de tijd om hun OWR-formulier in te dienen.
• Fiscaal dienstverleners krijgen 26 weken, zodat zij de tijd hebben om meerdere cliënten te helpen.
• De Belastingdienst streeft ernaar binnen enkele maanden de correcties door te voeren.

5.1.5 Wat betekent dit voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners?

Voor belastingplichtigen:
Eenvoudige manier om hun werkelijke rendement door te geven zonder formeel bezwaar te maken.
Minder kans op te hoge belastingaanslagen, omdat het forfaitaire rendement niet verplicht wordt toegepast.
Meer administratieve verantwoordelijkheid, omdat zij hun werkelijke rendement zelf moeten berekenen en onderbouwen.

Voor fiscaal dienstverleners:
Meer werk bij het begeleiden van cliënten bij het correct invullen van het formulier.
Mogelijkheid om belastingaanslagen van cliënten te verlagen, mits correct onderbouwd.
Extra tijd om gegevens te verzamelen en te controleren (26 weken i.p.v. 12 weken voor particulieren).

5.1.6 Samenvatting en belangrijkste punten

Het OWR-formulier is ontwikkeld om belastingplichtigen de mogelijkheid te geven hun werkelijke rendement op te geven als dit lager is dan het forfaitaire rendement.
Het formulier is opgedeeld in secties per vermogenscategorie, zodat belastingplichtigen eenvoudig per type vermogen hun rendement kunnen invullen.
Het OWR-formulier kan digitaal worden ingediend via Mijn Belastingdienst of via fiscaal dienstverleners.
Particulieren hebben 12 weken de tijd om het formulier in te dienen, fiscaal dienstverleners krijgen 26 weken.
De Belastingdienst past de belastingaanslag automatisch aan als blijkt dat het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.

Met de invoering van het OWR-formulier wordt het proces van rechtsherstel in box 3 eerlijker en efficiënter, zodat belastingplichtigen alleen belasting betalen over het werkelijke rendement op hun vermogen.

5.2 Instructies voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners over het invullen van het formulier

Het tweede bulletpoint van onderdeel 5 (Het OWR-formulier) behandelt hoe belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners het OWR-formulier correct moeten invullen. Dit formulier is bedoeld om belastingplichtigen in staat te stellen hun werkelijke rendement op te geven als dit lager is dan het forfaitaire rendement dat de Belastingdienst hanteert.

De Belastingdienst heeft hiervoor duidelijke instructies opgesteld om het invullen van het formulier zo eenvoudig mogelijk te maken en fouten te voorkomen.

5.2.1 Belastingplichtigen: Hoe vul je het OWR-formulier correct in?

Om het OWR-formulier correct in te vullen, moeten belastingplichtigen de volgende stappen volgen:

Stap 1: Inloggen en persoonlijke gegevens invullen

• Ga naar Mijn Belastingdienst en log in met je DigiD.
• Vul je naam, adres en BSN in.
• Als een fiscaal dienstverlener het formulier namens jou invult, moeten diens gegevens ook worden ingevuld.

Stap 2: Werkelijke rente-inkomsten opgeven (Bank- en spaartegoeden)

• Voer de werkelijk ontvangen rente op spaargeld en bankrekeningen in.
• Gebruik hiervoor de jaaropgaven van de bank als bewijs.
• Rente op buitenlandse rekeningen moet ook worden opgegeven.

Stap 3: Rendement uit beleggingen berekenen en invullen

• Vul het ontvangen dividend en rente op obligaties in.
• Geef aan of er koerswinsten of -verliezen zijn behaald.
• Voeg jaaroverzichten van je broker of bank toe als bewijs.

Stap 4: Onroerend goed (zoals verhuurde woningen of tweede huizen) opgeven

• Vermeld huurinkomsten als je een woning verhuurt.
• Geef de WOZ-waarde op en eventuele waardeveranderingen.
• Voeg bewijsstukken toe zoals huurcontracten of WOZ-beschikkingen.

Stap 5: Schulden en rentelasten opgeven

• Voer betaalde rente over schulden in (zoals hypotheekrente op een tweede woning).
• Voeg bankafschriften of leningsdocumenten toe als bewijs.

Stap 6: Controleer en dien het formulier in

• Controleer alle ingevulde gegevens voordat je het formulier verstuurt.
• Dien het formulier in via Mijn Belastingdienst.
• Deadline: Particulieren hebben 12 weken de tijd om het OWR-formulier in te dienen.

Wat gebeurt er na indiening?
De Belastingdienst beoordeelt de aanvraag en vergelijkt het werkelijke rendement met het forfaitaire rendement.
Als het werkelijke rendement lager is, wordt de belastingaanslag automatisch aangepast.
Als de Belastingdienst extra informatie nodig heeft, kan om aanvullende documentatie worden gevraagd.

5.2.2 Fiscaal dienstverleners: Hoe begeleid je cliënten bij het invullen van het OWR-formulier?

Fiscaal dienstverleners spelen een belangrijke rol in het begeleiden van hun cliënten bij het invullen van het OWR-formulier. De Belastingdienst heeft extra richtlijnen opgesteld voor hen.

Wat moeten fiscaal dienstverleners doen?
Cliënten informeren over het OWR-formulier en de deadlines.
Helpen bij het verzamelen van bewijsmateriaal (zoals bankafschriften, beleggingsrapporten en WOZ-beschikkingen).
Controleren of het zinvol is om het OWR-formulier in te vullen, op basis van de werkelijke rendementen van de cliënt.
Het formulier namens de cliënt invullen en indienen (indien gemachtigd).

Hoe kunnen fiscaal dienstverleners het formulier indienen?
Via het portaal voor fiscaal dienstverleners, waar zij meerdere OWR-formulieren tegelijk kunnen verwerken.
Gebruik van professionele belastingsoftware waarmee het formulier automatisch wordt ingevuld en doorgestuurd naar de Belastingdienst.

Belangrijke aandachtspunten voor fiscaal dienstverleners
Fiscaal dienstverleners hebben 26 weken de tijd om het OWR-formulier namens hun cliënten in te dienen.
Ze moeten ervoor zorgen dat alle bewijsstukken correct zijn aangeleverd om vertragingen in de verwerking te voorkomen.
Als er vragen of onduidelijkheden zijn, kunnen zij contact opnemen met de Belastingdienst via een speciaal loket voor fiscale intermediairs.

5.2.3 Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt

Om vertragingen of afwijzingen van het OWR-formulier te voorkomen, heeft de Belastingdienst een lijst met veelgemaakte fouten opgesteld.

Top 5 veelgemaakte fouten bij belastingplichtigen:
Onjuiste of onvolledige gegevens invoeren.
Vergeten om bankafschriften of jaaroverzichten bij te voegen.
Verwarring tussen gerealiseerde en ongerealiseerde rendementen.
Onroerend goed niet correct waarderen (bijv. huurinkomsten niet opgeven).
Het formulier niet op tijd indienen.

Top 5 veelgemaakte fouten bij fiscaal dienstverleners:
Verkeerde berekening van het werkelijke rendement.
Onvoldoende controle van de bewijsstukken van cliënten.
Onjuiste categorisatie van beleggingen en vastgoed.
Vergeten om koerswinsten/verliezen mee te nemen.
Deadline missen en het formulier te laat indienen.

Hoe voorkom je fouten?
Gebruik de controlefunctie binnen Mijn Belastingdienst voordat je het formulier indient.
Dubbelcheck of alle bewijsmaterialen zijn toegevoegd.
Laat een fiscaal adviseur meekijken bij ingewikkelde vermogensstructuren.

5.2.4 Wat gebeurt er na indiening van het OWR-formulier?

Na de indiening van het OWR-formulier door een belastingplichtige of fiscaal dienstverlener, volgt een proces bij de Belastingdienst:

Stap 1: Controle en beoordeling
De Belastingdienst controleert de ingediende gegevens en bewijsstukken.
Als het werkelijke rendement lager blijkt te zijn, wordt de aanslag aangepast.

Stap 2: Mogelijke aanvullende vragen
Als er onduidelijkheden zijn, vraagt de Belastingdienst om extra bewijsstukken.
Belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners krijgen hiervoor een redelijke termijn.

Stap 3: Definitieve verwerking
Na goedkeuring van het werkelijke rendement wordt de belastingaanslag herzien.
De belastingplichtige ontvangt een bericht over de aangepaste aanslag.

Wat als de Belastingdienst het tegenbewijs niet accepteert?

• De belastingplichtige kan in bezwaar gaan als hij het niet eens is met de beoordeling.
• Extra bewijsstukken kunnen alsnog worden aangeleverd om de aanslag te corrigeren.

5.2.5 Samenvatting en belangrijkste punten

Belastingplichtigen moeten hun werkelijke rendement opgeven via het OWR-formulier.
Het formulier bestaat uit verschillende secties voor banktegoeden, beleggingen, vastgoed en schulden.
Fiscaal dienstverleners spelen een belangrijke rol bij het invullen en controleren van het formulier.
Particulieren hebben 12 weken, fiscaal dienstverleners 26 weken om het formulier in te dienen.
De Belastingdienst controleert de gegevens en past de belastingaanslag automatisch aan.
Fouten in de opgave kunnen leiden tot afwijzing of extra vragen van de Belastingdienst.

Met deze instructies kunnen belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners het OWR-formulier correct en tijdig invullen, waardoor de belastingheffing in box 3 eerlijker en transparanter wordt.

5.3 Uitleg over de manier waarop verschillende soorten vermogensbestanddelen, zoals bankrekeningen, aandelen, onroerend goed en schulden, moeten worden ingevuld

Het derde bulletpoint van onderdeel 5 (Het OWR-formulier) behandelt hoe belastingplichtigen verschillende soorten vermogensbestanddelen correct moeten invullen in het OWR-formulier. Dit is essentieel voor een juiste berekening van het werkelijke rendement, omdat elk type vermogen anders wordt gewaardeerd en verwerkt.

Om belastingplichtigen te ondersteunen, heeft de Belastingdienst specifieke richtlijnen opgesteld over hoe zij hun vermogen moeten rapporteren in het OWR-formulier.

5.3.1 Overzicht van de vermogensbestanddelen in het OWR-formulier

Het OWR-formulier vraagt belastingplichtigen om hun werkelijke rendement per vermogenscategorie op te geven. De belangrijkste vermogensbestanddelen die moeten worden ingevuld zijn:

1. Bank- en spaartegoeden
2. Beleggingen (aandelen, obligaties en fondsen)
3. Onroerend goed (zoals woningen en bedrijfspanden)
4. Schulden en verplichtingen

Waarom is een juiste invulling belangrijk?
Het voorkomt fouten die kunnen leiden tot een te hoge belastingaanslag.
Het zorgt ervoor dat belastingplichtigen optimaal gebruik maken van de tegenbewijsregeling.
Het versnelt de verwerking door de Belastingdienst, waardoor correcties sneller worden doorgevoerd.

5.3.2 Hoe vul je bank- en spaartegoeden in?

Bank- en spaartegoeden moeten worden opgegeven op basis van de werkelijk ontvangen rente gedurende het belastingjaar.

Wat moet je invullen?
De totale saldo’s op 1 januari en 31 december van het belastingjaar.
De werkelijk ontvangen rente, zoals vermeld op de jaaropgaven van de bank.
Ook buitenlandse bankrekeningen moeten worden opgegeven.

Voorbeeld

• Een belastingplichtige heeft een spaarrekening van €50.000.
• Hij ontvangt €250 aan rente gedurende het jaar.
• Hij vult deze rente in als werkelijk rendement in het OWR-formulier.

Veelgemaakte fouten bij bank- en spaartegoeden:
Het invullen van het forfaitaire rendement in plaats van de werkelijke rente.
Vergeten om buitenlandse bankrekeningen te rapporteren.
Het niet optellen van rente op verschillende rekeningen.

5.3.3 Hoe vul je beleggingen (aandelen, obligaties en fondsen) in?

Voor beleggingen moeten belastingplichtigen het werkelijke rendement opgeven, wat bestaat uit:

1. Ontvangen dividend en rente (bij obligaties).
2. Koerswinsten of -verliezen op aandelen, obligaties en beleggingsfondsen.

Wat moet je invullen?
Het totaal ontvangen dividend over het belastingjaar.
De waardestijging of -daling van de beleggingen tussen 1 januari en 31 december.
Bij verkoop: het verschil tussen de aankoopprijs en de verkoopprijs.

Voorbeeld

• Een belastingplichtige heeft aandelen ter waarde van €20.000 op 1 januari.
• Aan het eind van het jaar zijn deze aandelen €25.000 waard.
• Hij heeft daarnaast €500 aan dividend ontvangen.
• Hij vult in: koerswinst van €5.000 + dividend van €500 = totaal werkelijke rendement van €5.500.

Veelgemaakte fouten bij beleggingen:
Alleen dividend opgeven, maar koerswinsten vergeten.
Waardestijgingen niet meenemen als het aandeel nog niet verkocht is.
Geen onderscheid maken tussen gerealiseerde en ongerealiseerde winsten.

5.3.4 Hoe vul je onroerend goed in?

Bij onroerend goed wordt gekeken naar huurinkomsten en waardeveranderingen.

Wat moet je invullen?
Ontvangen huurinkomsten over het belastingjaar (bij verhuurde panden).
De WOZ-waarde van het pand per 1 januari en 31 december.
De verkoopprijs (indien het pand is verkocht) en de waardestijging of -daling ten opzichte van de aankoopprijs.

Voorbeeld 1: Verhuurde woning

• Een belastingplichtige verhuurt een woning met een WOZ-waarde van €300.000.
• De huuropbrengst per jaar is €12.000.
• Hij vult in: werkelijk rendement van €12.000 (huurinkomsten).

Voorbeeld 2: Niet-verhuurde tweede woning

• Een belastingplichtige bezit een tweede woning van €250.000 (WOZ-waarde).
• De woning wordt niet verhuurd en levert dus geen inkomsten op.
• Hij vult in: geen rendement, waarde wordt op nihil gezet.

Veelgemaakte fouten bij onroerend goed:
Huurinkomsten niet opgeven.
De WOZ-waarde foutief invullen.
Een tweede woning opgeven als verhuurd terwijl deze leegstaat.

5.3.5 Hoe vul je schulden en verplichtingen in?

Bij schulden en verplichtingen wordt gekeken naar de rente die is betaald over leningen.

Wat moet je invullen?
Betaalde rente over hypotheek of beleggingsleningen.
Saldo van openstaande schulden per 1 januari en 31 december.
Indien de lening is aangegaan voor beleggingen, moet dit worden vermeld.

Voorbeeld

• Een belastingplichtige heeft een beleggingslening van €100.000.
• Hij betaalt 3% rente per jaar, oftewel €3.000 rente in totaal.
• Hij vult in: werkelijke rentekosten van €3.000 als aftrekbaar bedrag.

Veelgemaakte fouten bij schulden en verplichtingen:
Vergeten om de renteaftrek op te geven.
Onjuiste schuldbedragen invullen.
Het niet aangeven dat een lening is gebruikt voor beleggingen.

5.3.6 Samenvatting en belangrijkste punten

Bank- en spaartegoeden moeten worden ingevuld op basis van daadwerkelijk ontvangen rente.
Beleggingen moeten worden opgegeven met zowel dividend als koerswinsten/verliezen.
Onroerend goed wordt beoordeeld op basis van huurinkomsten en waardeverandering.
Schulden en verplichtingen moeten inclusief rentekosten worden ingevuld.
Fiscaal dienstverleners moeten helpen bij de correcte verwerking van deze gegevens.

Wat gebeurt er als er fouten worden gemaakt?

• De Belastingdienst kan vragen om aanvullende informatie.
• Als gegevens niet kloppen, kan het formulier worden afgewezen.
• In ernstige gevallen kan een correctie van de aanslag plaatsvinden.

Met deze instructies kunnen belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners correct en volledig hun vermogen invullen in het OWR-formulier, zodat ze niet te veel belasting betalen over een fictief rendement.

5.4 Mogelijkheid tot bezwaar en verzoek om vermindering van de aanslag op basis van het OWR-formulier

Het vierde bulletpoint van onderdeel 5 (Het OWR-formulier) behandelt hoe belastingplichtigen bezwaar kunnen maken en een verzoek tot vermindering van hun aanslag kunnen indienen op basis van het Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR)-formulier.

Deze procedure is ingevoerd om belastingplichtigen een eenvoudige en transparante manier te bieden om te hoge belastingaanslagen in box 3 te corrigeren zonder een formele bezwaarprocedure te hoeven starten.

5.4.1 Hoe werkt het OWR-formulier als alternatief voor bezwaar?

Wat is de rol van het OWR-formulier in het correctieproces?

• Het OWR-formulier maakt bezwaar in veel gevallen overbodig.
• In plaats van formeel bezwaar te maken, kunnen belastingplichtigen via het formulier direct hun werkelijke rendement opgeven.
• Als blijkt dat het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement, corrigeert de Belastingdienst de aanslag automatisch.

Voordelen van deze werkwijze:
Minder administratieve last voor belastingplichtigen en de Belastingdienst.
Snellere afhandeling dan via een formeel bezwaarschrift.
Geen langdurige juridische procedures, omdat correcties automatisch worden doorgevoerd.

Wanneer kan het OWR-formulier worden gebruikt?

• Als de definitieve aanslag te hoog is door het forfaitaire rendement.
• Als de belastingplichtige kan aantonen dat zijn werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire percentage.
• Als de belastingplichtige nog binnen de termijn voor correctie zit (zie deadlines in sectie 5.4.3).

5.4.2 Hoe vraag je vermindering van de aanslag aan?

Stap-voor-stap procedure voor het indienen van een verzoek om vermindering:

1️⃣ Inloggen op Mijn Belastingdienst

• Ga naar het OWR-formulier onder ‘Mijn aangiften en verzoeken’.
• Vul de gevraagde persoonlijke gegevens in.

2️⃣ Werkelijk rendement invullen

• Per vermogenscategorie moet het werkelijke rendement worden opgegeven.
• De belastingplichtige moet relevante bewijsstukken bijvoegen, zoals:
  Bankafschriften (voor spaarrente)
  Beleggingsrapporten (voor aandelen en fondsen)
  WOZ-beschikking en huurcontracten (voor onroerend goed)

3️⃣ Verzoek indienen en bevestiging ontvangen

• Na het invullen en controleren van het formulier kan het verzoek om vermindering worden ingediend.
• De belastingplichtige ontvangt een bevestiging van de indiening.

4️⃣ Beoordeling door de Belastingdienst

• De Belastingdienst vergelijkt de opgegeven gegevens met de forfaitaire berekening.
• Als het werkelijke rendement lager blijkt te zijn, wordt de aanslag automatisch aangepast.

Wat als de Belastingdienst meer informatie nodig heeft?

• In sommige gevallen kan de Belastingdienst aanvullende bewijsstukken vragen.
• De belastingplichtige krijgt hiervoor een extra termijn om documenten aan te leveren.

5.4.3 Deadlines voor het indienen van een verzoek om vermindering

Welke termijnen gelden voor het OWR-formulier?

Wat gebeurt er als het verzoek te laat wordt ingediend?
Als de termijn is verstreken, moet de belastingplichtige een formeel bezwaar indienen via de normale bezwaarschriftprocedure.
Dit leidt tot langere wachttijden en mogelijk extra administratieve lasten.

Tip: Zorg ervoor dat het verzoek om vermindering zo snel mogelijk na ontvangst van de aanslag wordt ingediend.

5.4.4 Wat als de Belastingdienst het verzoek afwijst?

Mogelijke redenen voor afwijzing:
Het werkelijke rendement is niet voldoende onderbouwd met bewijsstukken.
Er zijn fouten gemaakt in de berekening van het werkelijke rendement.
De Belastingdienst beoordeelt dat het forfaitaire rendement correct is toegepast.

Wat kan de belastingplichtige doen bij een afwijzing?
Aanvullend bewijs indienen als de Belastingdienst daarom vraagt.
Een formeel bezwaar indienen binnen de wettelijke bezwaartermijn.
Contact opnemen met een fiscaal dienstverlener voor ondersteuning bij een nieuwe aanvraag.

Hoe werkt de bezwaarprocedure?

• Binnen 6 weken na afwijzing van het verzoek kan de belastingplichtige een bezwaarschrift indienen.
• Als het bezwaar wordt afgewezen, kan de belastingplichtige in beroep gaan bij de rechtbank.

5.4.5 Gevolgen voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners

Voor belastingplichtigen:
Eenvoudiger correcties aanvragen zonder een formeel bezwaar.
Minder belasting betalen als het werkelijke rendement lager is.
Meer verantwoordelijkheid bij het verzamelen van bewijsstukken.

Voor fiscaal dienstverleners:
Meer advieswerk om cliënten te begeleiden bij correctieverzoeken.
Langere termijn voor indiening (26 weken), maar meer administratie.
Verplichting om bewijsstukken goed te controleren voordat het OWR-formulier wordt ingediend.

5.4.6 Samenvatting en belangrijkste punten

Het OWR-formulier biedt een eenvoudig alternatief voor formeel bezwaar.
Als het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement, kan een verzoek tot vermindering worden ingediend.
Particulieren hebben 12 weken, fiscaal dienstverleners 26 weken om het formulier in te dienen.
De Belastingdienst verwerkt de aanvraag en past de aanslag automatisch aan.
Als het verzoek wordt afgewezen, kan alsnog een formeel bezwaar worden ingediend.

Met deze regeling krijgen belastingplichtigen een eerlijke kans op rechtsherstel en wordt belasting alleen geheven op basis van het daadwerkelijk behaalde rendement.

6.1 Vragen van burgers over de toepassing van het werkelijke rendement, de invloed van koersschommelingen en de waardering van activa

Het eerste bulletpoint van onderdeel 6 (Veelgestelde Vragen en Antwoorden) behandelt vragen over het onderwerp:

De toepassing van het werkelijke rendement in box 3
De invloed van koersschommelingen op de berekening van rendement
Hoe activa worden gewaardeerd in de nieuwe systematiek

De Belastingdienst heeft verschillende vragen beantwoord om onduidelijkheden bij belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners weg te nemen.

6.1.1 Hoe wordt het werkelijke rendement toegepast?

Vraag: Hoe bepaalt de Belastingdienst het werkelijke rendement in box 3?
Antwoord: Het werkelijke rendement wordt bepaald aan de hand van daadwerkelijk ontvangen inkomsten en waardeontwikkelingen van bezittingen. Dit verschilt van het oude forfaitaire stelsel, waar met vaste rendementen werd gewerkt.

Wat wordt meegenomen in het werkelijke rendement?

• Rente op spaargeld en obligaties (zoals vermeld op bankafschriften).
• Dividenduitkeringen en andere inkomsten uit aandelen en fondsen.
• Huuropbrengsten en andere inkomsten uit vastgoed.
• Koerswinsten en waardeveranderingen van beleggingen.
• Rentekosten op schulden die verband houden met box 3-vermogen.

Hoe wordt het werkelijke rendement berekend?

• Bij spaargeld wordt alleen de ontvangen rente meegenomen.
• Bij aandelen en obligaties telt zowel dividend als koerswinst of -verlies mee.
• Bij onroerend goed worden huuropbrengsten en waardeveranderingen meegenomen.

Praktijkvoorbeeld:
Een belastingplichtige bezit:

• €50.000 spaargeld → ontvangt €250 rente → alleen de rente telt als rendement.
• Aandelen t.w.v. €20.000 → stijgen naar €25.000 → koerswinst van €5.000 telt mee als rendement.
• Verhuurde woning met huurinkomsten van €10.000 → deze huur wordt als werkelijke opbrengst belast.

6.1.2 Hoe beïnvloeden koersschommelingen het werkelijke rendement?

Vraag: Moet ik belasting betalen over koerswinsten als ik mijn aandelen nog niet heb verkocht?
Antwoord: Ja, ongerealiseerde koerswinsten worden meegenomen in de berekening van het werkelijke rendement. Dit betekent dat als de waarde van beleggingen is gestegen, dit direct invloed heeft op het belastbare bedrag in box 3.

Hoe werkt dit in de praktijk?

• Een belegger heeft aandelen die op 1 januari €10.000 waard zijn.
• Op 31 december zijn deze aandelen €12.000 waard.
• De waardestijging van €2.000 wordt meegenomen als werkelijke opbrengst, zelfs als de aandelen niet verkocht zijn.

Vraag: Wat als mijn beleggingen in waarde dalen?
Antwoord: Een waardedaling van beleggingen wordt ook meegenomen in de berekening van het werkelijke rendement. Dit betekent dat als een belastingplichtige een verlies lijdt, dit kan leiden tot een lagere belastingaanslag.

Voorbeeld:

• Een belegger heeft op 1 januari een aandelenportefeuille van €50.000.
• Aan het einde van het jaar is deze gedaald naar €45.000.
• De waardedaling van €5.000 wordt afgetrokken van het werkelijke rendement.

Vraag: Wat gebeurt er als mijn beleggingen sterk fluctueren gedurende het jaar?
Antwoord: De Belastingdienst kijkt naar de waarde van beleggingen per 1 januari en 31 december. Tussentijdse schommelingen hebben geen invloed op de berekening van het werkelijke rendement.

6.1.3 Hoe worden activa gewaardeerd in de nieuwe systematiek?

Vraag: Hoe wordt de waarde van onroerend goed bepaald in box 3?
Antwoord: De waarde van onroerend goed wordt bepaald aan de hand van de WOZ-waarde per 1 januari van het belastingjaar. Daarnaast wordt gekeken naar:

• Werkelijke huuropbrengsten, als het pand wordt verhuurd.
• Verkoopprijs, als de woning gedurende het jaar is verkocht.

Voorbeeld 1: Verhuurde woning

• Een woning heeft een WOZ-waarde van €300.000.
• De huuropbrengst per jaar is €12.000.
• Dit bedrag wordt belast als werkelijke opbrengst in box 3.

Voorbeeld 2: Verkoop van een woning

• Een woning wordt begin 2024 gekocht voor €250.000.
• In december 2024 wordt deze verkocht voor €275.000.
• De winst van €25.000 wordt meegenomen als werkelijk rendement.

Vraag: Wat als een woning niet wordt verhuurd?
Antwoord: Niet-verhuurde woningen genereren geen inkomsten en worden niet als belastbaar rendement meegenomen.

Voorbeeld:

• Een belastingplichtige bezit een tweede woning met een WOZ-waarde van €250.000.
• De woning wordt niet verhuurd en levert geen inkomsten op.
• In dit geval wordt de woning niet meegenomen in de belastingheffing in box 3.

Vraag: Hoe worden schulden verwerkt in het werkelijke rendement?
Antwoord: Rentelasten op schulden die betrekking hebben op vermogen in box 3 mogen worden afgetrokken van het werkelijke rendement.

Voorbeeld:

• Een belastingplichtige heeft een beleggingslening van €100.000.
• Hij betaalt 3% rente per jaar = €3.000.
• Dit bedrag wordt afgetrokken van zijn werkelijke rendement.

Veelgemaakte fouten bij de waardering van activa:
Het vergeten op te geven van ontvangen huurinkomsten.
Het niet meenemen van waardestijgingen van beleggingen.
Verkeerde berekening van renteaftrek bij schulden.

6.1.4 Samenvatting en belangrijkste punten

Het werkelijke rendement wordt berekend op basis van daadwerkelijk ontvangen inkomsten en waardeveranderingen.
Koerswinsten en -verliezen op beleggingen tellen mee, zelfs als de aandelen niet verkocht zijn.
Huuropbrengsten worden belast, en niet-verhuurde woningen worden niet meegenomen in box 3.
Schulden verlagen het werkelijke rendement via renteaftrek.
De Belastingdienst kijkt alleen naar de waarde per 1 januari en 31 december; tussentijdse koersschommelingen tellen niet mee.

Wat betekent dit voor belastingplichtigen?

• Ze moeten jaarlijks alle werkelijke rendementen correct berekenen en bewijsstukken verzamelen.
• Ze kunnen hun belastingdruk verlagen als hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.
• De Belastingdienst past box 3 eerlijker toe, maar belastingplichtigen moeten wel zelf actief hun werkelijke rendement doorgeven.

Met deze antwoorden biedt de Belastingdienst meer duidelijkheid over de toepassing van het werkelijke rendement in box 3 en hoe belastingplichtigen hun activa correct kunnen waarderen.

6.2 Uitleg over wanneer een belastingplichtige in aanmerking komt voor rechtsherstel

Het tweede bulletpoint van onderdeel 6 (Veelgestelde Vragen en Antwoorden) gaat over de vraag wanneer een belastingplichtige in aanmerking komt voor rechtsherstel in box 3. Dit is een belangrijk onderwerp, omdat niet alle belastingplichtigen automatisch recht hebben op een correctie van hun belastingaanslag.

De Belastingdienst heeft duidelijkheid gegeven over de criteria en voorwaarden die bepalen wie in aanmerking komt voor rechtsherstel en hoe dit proces verloopt.

6.2.1 Wie komt in aanmerking voor rechtsherstel?

Een belastingplichtige komt in aanmerking voor rechtsherstel in box 3 als aan ten minste één van de volgende voorwaarden is voldaan:

De belastingplichtige heeft tijdig bezwaar gemaakt tegen de box 3-heffing over de jaren 2017-2020 (de zogenaamde ‘massaal bezwaarprocedure’).
De belastingplichtige heeft een belastingaanslag ontvangen over een van de jaren waarin de Hoge Raad de box 3-heffing onrechtmatig heeft verklaard (2017 en later).
De belastingplichtige heeft door de forfaitaire heffing een hogere belasting betaald dan hij zou hebben gedaan op basis van zijn werkelijke rendement.
De belastingplichtige dient tijdig een correctieverzoek in via het OWR-formulier als zijn werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement.

Belangrijk:

• Rechtsherstel wordt niet automatisch toegepast op belastingplichtigen die geen bezwaar hebben gemaakt tegen eerdere aanslagen. Zij kunnen via het OWR-formulier alsnog correctie aanvragen.
• Als iemand in 2017-2020 geen box 3-vermogen had, is er geen rechtsherstel nodig.

6.2.2 Voor welke belastingjaren geldt het rechtsherstel?

Het rechtsherstel in box 3 geldt voor de volgende belastingjaren:

Wat betekent dit in de praktijk?

• Als je vóór 2021 geen bezwaar hebt gemaakt, krijg je geen automatische correctie.
• Vanaf 2021 krijgen alle belastingplichtigen met box 3-vermogen automatisch rechtsherstel.
• Vanaf 2023 kunnen belastingplichtigen het OWR-formulier invullen om correctie aan te vragen.

Voorbeeld 1: Massaal bezwaar gemaakt (2019)

• Een belastingplichtige had in 2019 een box 3-heffing van €2.500.
• Hij heeft tijdig deelgenomen aan de massaal bezwaarprocedure.
• Zijn werkelijke rendement was lager dan het forfaitaire rendement.
• Hij krijgt automatisch rechtsherstel en ontvangt een vermindering van zijn belastingaanslag.

Voorbeeld 2: Geen bezwaar gemaakt (2019), maar wél box 3-vermogen in 2021

• Een belastingplichtige had in 2019 een box 3-heffing van €2.500, maar maakte geen bezwaar.
• In 2021 had hij opnieuw een box 3-heffing van €3.000.
• Voor 2019 krijgt hij geen rechtsherstel, maar voor 2021 wordt zijn aanslag automatisch herzien.

Voorbeeld 3: Box 3-heffing in 2023 en een laag werkelijke rendement

• Een belastingplichtige had in 2023 een box 3-vermogen van €100.000.
• Het forfaitaire rendement was 4%, dus hij werd belast over €4.000.
• Zijn werkelijke rendement was slechts €1.500.
• Hij kan via het OWR-formulier correctie aanvragen om belasting te betalen over €1.500 in plaats van €4.000.

6.2.3 Hoe wordt het rechtsherstel toegepast?

Het rechtsherstel wordt op twee manieren toegepast:

1. Automatische correctie door de Belastingdienst
Geldt voor belastingplichtigen die in 2021-2022 box 3-inkomen hadden.
De Belastingdienst berekent het nieuwe box 3-inkomen op basis van aangepaste rekenmethodes.
De belastingplichtige ontvangt een nieuwe, lagere aanslag of een terugbetaling.

2. Correctie via het OWR-formulier
Geldt voor belastingplichtigen die in 2023 of later een lager werkelijke rendement hebben dan het forfaitaire rendement.
De belastingplichtige moet zelf actie ondernemen en het formulier indienen.
De Belastingdienst past de aanslag aan op basis van de nieuwe gegevens.

Let op: Als een belastingplichtige niets doet en geen formulier invult, blijft de forfaitaire heffing van toepassing.

6.2.4 Wat als iemand niet in aanmerking komt voor rechtsherstel?

Vraag: Wat als ik geen bezwaar heb gemaakt en nu toch rechtsherstel wil?
Antwoord: Als je vóór 2021 geen bezwaar hebt gemaakt, is er geen automatische correctie. Vanaf 2023 kun je het OWR-formulier invullen om je werkelijke rendement te laten berekenen.

Vraag: Kan ik nog bezwaar maken tegen mijn oude belastingaanslagen?
Antwoord: Nee, voor 2017-2020 is bezwaar maken niet meer mogelijk, tenzij je al meedeed aan de massaal bezwaarprocedure. Voor latere jaren kun je correctie aanvragen via het OWR-formulier.

Vraag: Wat als ik te laat ben met het invullen van het OWR-formulier?
Antwoord: Als je de deadline mist, blijft je belastingaanslag gebaseerd op het forfaitaire rendement. Het is dus belangrijk om het formulier op tijd in te dienen.

6.2.5 Samenvatting en belangrijkste punten

Belastingplichtigen die tijdig bezwaar maakten tegen de box 3-heffing van 2017-2020 krijgen automatisch rechtsherstel.
Vanaf 2021 wordt rechtsherstel automatisch toegepast op alle belastingplichtigen met box 3-vermogen.
Voor belastingjaren vanaf 2023 moeten belastingplichtigen zelf actie ondernemen via het OWR-formulier.
Als het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement, kan de aanslag worden aangepast.
Belastingplichtigen die geen actie ondernemen, blijven onder het forfaitaire systeem vallen.

Wat moeten belastingplichtigen doen?

• Heb je box 3-vermogen en een laag werkelijke rendement? Vraag correctie aan via het OWR-formulier.
• Heb je in 2017-2020 bezwaar gemaakt? Je krijgt automatisch rechtsherstel.
• Vanaf 2021 past de Belastingdienst rechtsherstel automatisch toe.
• Als je niets doet, blijft de forfaitaire berekening gelden.

Met deze uitleg weten belastingplichtigen wanneer ze in aanmerking komen voor rechtsherstel en welke stappen ze moeten ondernemen om een eerlijke belastingheffing in box 3 te krijgen.

6.3 Uitleg over hoe rente, investeringskosten en ongerealiseerde rendementen worden behandeld

Het derde bulletpoint van onderdeel 6 (Veelgestelde Vragen en Antwoorden) gaat over hoe rente, investeringskosten en ongerealiseerde rendementen worden behandeld binnen het nieuwe box 3-stelsel. Dit is een belangrijk onderwerp, omdat belastingplichtigen willen weten welke kosten aftrekbaar zijn en hoe waardestijgingen en -dalingen van beleggingen worden meegenomen in de belastingheffing.

De Belastingdienst duidelijkheid gegeven over deze onderwerpen en veelgestelde vragen beantwoord.

6.3.1 Hoe wordt rente behandeld in box 3?

Welke rente wordt meegenomen in box 3?
De Belastingdienst maakt onderscheid tussen:
Ontvangen rente (zoals spaarrente) → wordt meegenomen als positief rendement.
Betaalde rente op schulden (zoals leningen voor beleggingen) → kan worden afgetrokken van het rendement.

Vraag: Is hypotheekrente aftrekbaar in box 3?
Antwoord: Nee, hypotheekrente is alleen aftrekbaar in box 1 voor de eigen woning. In box 3 kunnen alleen rentekosten op schulden die betrekking hebben op beleggingsvermogen worden afgetrokken.

Voorbeeld:

• Een belastingplichtige heeft een lening van €100.000 gebruikt voor beleggingen.
• Hij betaalt 3% rente per jaar = €3.000 rente-uitgaven.
• Dit bedrag wordt afgetrokken van zijn werkelijke rendement in box 3.

Vraag: Wat als ik rente ontvang op spaargeld?
Antwoord: De ontvangen rente wordt meegenomen als werkelijke opbrengst. Dit geldt voor spaarrekeningen, termijndeposito’s en obligaties.

Voorbeeld:

• Een belastingplichtige heeft €50.000 spaargeld.
• Hij ontvangt €500 rente op zijn spaarrekening.
• Dit bedrag wordt meegenomen als werkelijk rendement in box 3.

Veelgemaakte fouten bij renteaftrek:
Onterecht proberen hypotheekrente op een eigen woning af te trekken in box 3.
Vergeten renteaftrek op beleggingsleningen toe te passen.
Niet alle ontvangen rente meenemen in de opgave.

6.3.2 Hoe worden investeringskosten behandeld in box 3?

Wat zijn investeringskosten?
Investeringskosten zijn kosten die gemaakt worden bij het beheren van vermogen, zoals:
Kosten voor een beleggingsrekening of broker.
Advieskosten van een vermogensbeheerder.
Kosten voor de aan- en verkoop van aandelen en obligaties.

Vraag: Kan ik transactiekosten van aandelen en obligaties aftrekken?
Antwoord: Nee, transactiekosten worden niet gezien als aftrekbare kosten in box 3. De belastingheffing is gebaseerd op het werkelijke rendement, waarin de invloed van transactiekosten indirect wordt meegenomen via lagere rendementen.

Voorbeeld:

• Een belastingplichtige koopt aandelen ter waarde van €10.000.
• Hij betaalt €100 transactiekosten aan zijn broker.
• Deze kosten worden niet apart afgetrokken, maar verminderen het netto rendement op de belegging.

Vraag: Zijn kosten voor een beleggingsadviseur aftrekbaar?
Antwoord: Nee, kosten voor advies en vermogensbeheer zijn niet aftrekbaar in box 3.

Wat betekent dit in de praktijk?

• Transactiekosten worden niet direct afgetrokken, maar werken door in de rendementen.
• Vermogensbeheerkosten mogen niet als aftrekpost worden opgevoerd.

Veelgemaakte fouten bij investeringskosten:
Onterecht transactiekosten van beleggingsplatforms als aftrekpost opvoeren.
Kosten voor een vermogensbeheerder verkeerd invullen als aftrekbare post.
Niet begrijpen dat kosten verwerkt worden in het rendement en niet apart aftrekbaar zijn.

6.3.3 Hoe worden ongerealiseerde rendementen behandeld?

Wat zijn ongerealiseerde rendementen?
Ongerealiseerde rendementen zijn waardestijgingen of -dalingen van vermogen die nog niet zijn omgezet in daadwerkelijke inkomsten. Dit is vooral van toepassing op:
Aandelen en obligaties die in waarde stijgen of dalen, maar nog niet zijn verkocht.
Onroerend goed dat in waarde verandert, maar nog niet is verkocht.

Vraag: Moet ik belasting betalen over koerswinsten als ik mijn aandelen nog niet heb verkocht?
Antwoord: Ja, de Belastingdienst neemt ongerealiseerde koerswinsten mee in het werkelijke rendement. Dit betekent dat als aandelen of obligaties in waarde stijgen, het rendement wordt belast, zelfs als de beleggingen niet zijn verkocht.

Voorbeeld:

• Een belastingplichtige heeft aandelen ter waarde van €20.000 op 1 januari.
• Op 31 december zijn deze aandelen €25.000 waard.
• De koersstijging van €5.000 wordt meegenomen als werkelijke opbrengst.

Vraag: Wat als mijn beleggingen dalen in waarde?
Antwoord: Een waardedaling wordt ook meegenomen in het werkelijke rendement. Dit betekent dat als beleggingen verlies maken, dit kan leiden tot een lagere belastingaanslag.

Voorbeeld:

• Een belastingplichtige heeft een aandelenportefeuille van €50.000.
• Aan het einde van het jaar is deze gedaald naar €45.000.
• De waardedaling van €5.000 wordt afgetrokken van het werkelijke rendement.

Vraag: Wat gebeurt er met waardeveranderingen van onroerend goed?
Antwoord: Bij onroerend goed wordt gekeken naar de WOZ-waarde per 1 januari en eventuele verkoopprijzen.

Voorbeeld:

• Een belastingplichtige bezit een verhuurde woning met een WOZ-waarde van €300.000.
• De woning wordt in december verkocht voor €325.000.
• De winst van €25.000 wordt meegenomen als werkelijk rendement in box 3.

Veelgemaakte fouten bij ongerealiseerde rendementen:
Vergeten koerswinsten van niet-verkochte aandelen mee te nemen.
Denken dat alleen gerealiseerde winsten meetellen voor belasting.
Foutief de WOZ-waarde van vastgoed invullen zonder rekening te houden met waardestijgingen.

6.3.4 Samenvatting en belangrijkste punten

Rente-inkomsten tellen mee als positief rendement, rentekosten op beleggingsleningen zijn aftrekbaar.
Transactiekosten en advieskosten zijn niet aftrekbaar, maar beïnvloeden indirect het rendement.
Ongerealiseerde koerswinsten en waardeveranderingen van beleggingen en vastgoed worden meegenomen in het werkelijke rendement.
Waardedalingen van beleggingen worden ook meegenomen en kunnen leiden tot lagere belastingaanslagen.
De Belastingdienst kijkt naar de waarde per 1 januari en 31 december bij de berekening van het werkelijke rendement.

Wat betekent dit voor belastingplichtigen?

• Zij moeten jaarlijks hun werkelijk ontvangen rente, investeringskosten en rendementen goed bijhouden.
• Ze moeten begrijpen dat ook ongerealiseerde winsten en verliezen meetellen in hun belastingaangifte.
• Fiscaal dienstverleners spelen een belangrijke rol in het juist rapporteren van deze gegevens.

Met deze uitleg weten belastingplichtigen hoe rente, investeringskosten en ongerealiseerde rendementen correct worden behandeld in box 3 en hoe ze hun belastingaangifte correct kunnen invullen.

7.1 Samenvatting van de belangrijkste punten

In dit dossier wordt de laatste stand van zaken rondom de implementatie van het werkelijke rendement in box 3, de gevolgen van de arresten van de Hoge Raad en het proces voor belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners toegelicht.

Hier volgt een overzicht van de belangrijkste inzichten uit dit dossier.

7.1.1 Belangrijkste punten dit dossier

1. Achtergrond en rechtsherstel in box 3

De Hoge Raad heeft in 2021 geoordeeld dat de oude box 3-heffing in strijd was met het eigendomsrecht en discriminatieverbod.
De Belastingdienst past sinds 2022 een nieuwe forfaitaire spaarvariant toe, maar werkt aan een structurele hervorming.
Rechtsherstel is van toepassing op belastingplichtigen die bezwaar hebben gemaakt of belastingaanslagen hebben ontvangen in de jaren 2017-2020 en vanaf 2021 automatisch.
Belastingplichtigen kunnen vanaf 2023 via het OWR-formulier hun werkelijke rendement aangeven als zij een lagere heffing willen.

2. Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR-formulier)

Het OWR-formulier biedt belastingplichtigen de mogelijkheid om hun werkelijke rendement in box 3 door te geven.
Dit formulier wordt vanaf 2025 verplicht en zal via Mijn Belastingdienst en fiscale software beschikbaar zijn.
Belastingplichtigen moeten zelf aantonen dat hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement door middel van bewijsstukken (zoals bankafschriften, beleggingsrapporten en WOZ-beschikkingen).

3. Belastingheffing op basis van werkelijke rendement

Vanaf 2027 zal box 3 definitief overgaan op een systeem gebaseerd op werkelijke rendementen. Tot die tijd geldt de forfaitaire methode met een mogelijkheid tot correctie.
Werkelijke rendementen omvatten:

• Rente op spaargeld (werkelijk ontvangen rente).
• Dividend en koerswinsten op aandelen en obligaties.
• Huuropbrengsten en waardeveranderingen van onroerend goed.
• Rentekosten op schulden die verband houden met box 3-vermogen (aftrekbaar).

4. Veelgestelde vragen en belangrijke verduidelijkingen

Koerswinsten en -verliezen op beleggingen tellen mee in het werkelijke rendement, ook als de beleggingen niet zijn verkocht.
Huuropbrengsten worden belast, en waardestijgingen van vastgoed tellen mee in de belastingaangifte.
Niet-verhuurde woningen worden niet als vermogen in box 3 belast.
Ongerealiseerde winsten en verliezen worden meegenomen, wat betekent dat stijgende aandelenportefeuilles direct meetellen in de belastingaanslag.

5. Bezwaar en vermindering van de aanslag

Belastingplichtigen die vinden dat hun werkelijke rendement lager is dan de forfaitaire berekening, moeten zelf actie ondernemen.
Dit kan via het OWR-formulier of via een verzoek om vermindering van de aanslag binnen 12 weken (voor particulieren) of 26 weken (voor fiscaal dienstverleners).
Als het verzoek wordt afgewezen, kan alsnog bezwaar worden gemaakt.

7.1.2 Wat moeten belastingplichtigen nu doen?

Voor belastingjaren 2017-2020

• Alleen belastingplichtigen die tijdig bezwaar hebben gemaakt krijgen rechtsherstel.

Voor belastingjaren 2021-2022

• Automatische correctie door de Belastingdienst.

Voor belastingjaren 2023 en later

• Zelf actie ondernemen via het OWR-formulier als het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.

Belastingplichtigen en fiscaal dienstverleners moeten zich voorbereiden op de overgang naar een box 3-stelsel op basis van werkelijk rendement in 2027.

7.1.3 Conclusie

Box 3 wordt hervormd op basis van werkelijke rendementen, en belastingplichtigen kunnen vanaf 2023 hun eigen rendement doorgeven via het OWR-formulier.
Rechtsherstel wordt automatisch toegepast voor 2021-2022, maar voor latere jaren moeten belastingplichtigen zelf hun correcties aanvragen.
De Belastingdienst benadrukt dat belastingplichtigen zich goed moeten voorbereiden op de nieuwe systematiek, omdat het bijhouden van rendementen steeds belangrijker wordt.